WMS sözlüğü

Depo ve WMS projelerinde geçen 230 terimin tanımı. Tanımlar operasyonda yerleşik kullanımı anlatır; ürün, fiyat veya pazar payı iddiası içermez.

Yazdıkça liste daralır. Tarayıcınızın arama kutusunu da kullanabilirsiniz.

Temel kavramlar

3PL (Üçüncü parti lojistik)

Depolama ve dağıtımı sizin adınıza yürüten hizmet sağlayıcı. Kendi WMS'ini kullanır; müşteri bazlı stok ayrımı, hizmet ücretlendirmesi ve raporlama gerektirir.

Ayrıca: Çok müşterili (multi-client) depo, Hizmet ücretlendirme (billing)

Ayrıntılı anlatım →

Çok kanallı (omnichannel) karşılama

Aynı stoktan mağaza, pazaryeri ve kendi sitesi gibi farklı kanalların beslenmesi. Depoda kanal bazlı öncelik, farklı paketleme ve iade akışı gerektirir.

Ayrıca: OMS (Sipariş Yönetim Sistemi), İade yönetimi (returns)

Ayrıntılı anlatım →

Çok müşterili (multi-client) depo

Aynı tesiste birden çok müşterinin stokunun, kullanıcı yetkisinin ve raporunun birbirinden ayrı tutulması. 3PL kurulumlarının temel gereksinimidir.

Ayrıca: 3PL (Üçüncü parti lojistik), Hizmet ücretlendirme (billing)

ERP

Kurumun finans, satın alma, satış, üretim ve stok kayıtlarını tutan ana sistem. Stok miktarını bilir; deponun içindeki lokasyon, görev ve el terminali akışını çoğu kurulumda yönetmez.

Ayrıca: WMS (Depo Yönetim Sistemi), ERP–WMS entegrasyonu

Ayrıntılı anlatım →

Hizmet ücretlendirme (billing)

3PL'de depolama, hareket, katma değerli hizmet ve sevkiyat başına ücretin sistemden hesaplanması. Hesaplamanın dayanağı WMS'teki hareket kayıtlarıdır.

Ayrıca: 3PL (Üçüncü parti lojistik), Katma değerli hizmet (VAS)

İstisna kuyruğu

Kurala uymayan işin (eksik, hasar, okutulmayan, eşleşmeyen) ayrı bir listeye düşmesi. Kuyruk boşaltılmazsa operasyon “sistem çalışıyor” görünüp sahada durur.

Ayrıca: Eksik toplama (short pick), OSD (fazla / eksik / hasar), Yönlendirilmiş iş (directed work)

WMS (Depo Yönetim Sistemi)

Deponun içindeki işi yöneten yazılım: mal kabulden yerleştirmeye, toplamadan sevkiyata kadar her hareketi lokasyon ve stok düzeyinde kaydeder, görev olarak dağıtır ve izlenebilir kılar.

Ayrıca: ERP, WCS (Depo Kontrol Sistemi), TMS (Taşıma Yönetim Sistemi)

Ayrıntılı anlatım →

Yönlendirilmiş iş (directed work)

Operatörün sıradaki görevi sistemden alması; lokasyon, miktar ve sıra ekranda gelir. Kâğıt veya ezberle iş yapmanın karşıtıdır; sapma kayda düşer.

Ayrıca: RF (radyo frekanslı) operasyon, İstisna kuyruğu

Başa dön ↑

Mal kabul ve yerleştirme

ASN (Ön sevkiyat bildirimi)

Tedarikçinin göndereceği sevkiyatı önceden bildirmesi: kalem, miktar, palet ve etiket bilgisi. ASN varsa mal kabul okutmaya, yoksa saymaya dayanır.

Ayrıca: Mal kabul (goods receipt), SSCC (sevkiyat birimi kodu)

Cross-docking

Gelen malın depoya yerleştirilmeden doğrudan sevkiyata yönlendirilmesi. Stok maliyetini düşürür; ASN doğruluğu ve zamanlama disiplini ister.

Ayrıca: ASN (Ön sevkiyat bildirimi), Sevke hazırlama (staging)

Gelen teslimat (inbound delivery)

Tedarikçiden veya başka depodan beklenen sevkiyatın sistem belgesi. ASN veya satınalma siparişinden türer; mal kabul bu belgeye karşı yapılır.

Ayrıca: ASN (Ön sevkiyat bildirimi), Mal kabul (goods receipt), Giden teslimat (outbound delivery)

İkmal (replenishment)

Toplama alanındaki stokun rezerv alandan beslenmesi. Min/maks seviyeye veya siparişe göre tetiklenir; ikmal gecikmesi toplamayı durdurur.

Ayrıca: Yerleştirme (putaway), Toplama yüzü (pick face)

Ayrıntılı anlatım →

Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma

Malın kullanılabilir olduğuna karar verilene kadar bloke statüde tutulması; onaylanınca serbest bırakılması. Gıda, ilaç ve otomotivde zorunlu bir adımdır.

Ayrıca: Stok statüsü, Karantina alanı

Ayrıntılı anlatım →

Karantina alanı

Bloke, hasarlı veya kararı beklenen malın fiziksel olarak ayrıldığı bölge. Sistemdeki bloke statüsünün sahadaki karşılığıdır.

Ayrıca: Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma, Stok statüsü

Kör kabul (blind receipt)

Sistemin beklenen miktarı operatöre göstermeden saydırması. Sayım disiplinini artırır, tedarikçi eksiklerini görünür kılar; süreyi bir miktar uzatır.

Ayrıca: Mal kabul (goods receipt)

Mal kabul (goods receipt)

Gelen malın sayılarak, kontrol edilerek ve kaydedilerek stoka alınması. Burada yapılan hata (yanlış ürün, eksik miktar, atlanan kontrol) sonraki bütün süreçlere taşınır.

Ayrıca: ASN (Ön sevkiyat bildirimi), Kör kabul (blind receipt), Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma

Ayrıntılı anlatım →

OSD (fazla / eksik / hasar)

Mal kabulde sayılanın belgeden fazla, eksik veya hasarlı çıkması. Temel üç istisna tipi; her biri ayrı neden kodu, fotoğraf ve tedarikçi bildirimi ister.

Ayrıca: Mal kabul (goods receipt), Neden kodu (reason code), Hasar kodu

Yerleştirme (putaway)

Kabul edilen malın uygun lokasyona taşınması. Kural bazlı yerleştirme; ürün özelliği, hacim, devir hızı ve ekipman kısıtına göre lokasyonu sistem önerir.

Ayrıca: Slotting (yerleşim optimizasyonu), İkmal (replenishment)

Ayrıntılı anlatım →

Başa dön ↑

Stok, lokasyon ve sayım

ABC analizi

Ürünleri hareket hacmi veya değerine göre sınıflandırma. Depoda çoğunlukla toplama sıklığına göre yapılır ve yerleşim ile sayım sıklığını belirler.

Ayrıca: Slotting (yerleşim optimizasyonu), Döngüsel sayım (cycle count)

Adresler arası transfer

Stokun bir lokasyondan diğerine taşınması. Okutmadan yapılan taşıma, sayım farklarının ve yanlış toplamanın en yaygın nedenidir.

Ayrıca: Lokasyon (adres)

Ayrıntılı anlatım →

Döngüsel sayım (cycle count)

Deponun bir bölümünün düzenli aralıklarla, operasyon durmadan sayılması. Yıl sonu tam sayıma göre hatayı erken yakalar.

Ayrıca: Tam sayım, Stok doğruluğu

Ayrıntılı anlatım →

FEFO / FIFO

FEFO: son kullanma tarihi en yakın olan önce çıkar. FIFO: önce giren önce çıkar. Gıda ve ilaçta FEFO, dayanıklı üründe çoğunlukla FIFO uygulanır.

Ayrıca: SKT (son kullanma tarihi), Lot / parti

İzlenebilirlik

Bir ürünün hangi partiden geldiğini, depoda nerede durduğunu ve kime gittiğini geriye dönük gösterebilme. Geri çağırmanın ölçülebilir karşılığıdır.

Ayrıca: Lot / parti, Seri numarası, İTS (İlaç Takip Sistemi)

Lokasyon (adres)

Depoda stokun durduğu tanımlı yer: koridor, raf, göz veya blok alanı. Adres yapısı olmadan “stok var” bilgisi operasyonel olarak işe yaramaz.

Ayrıca: LPN / palet kimliği, Adresler arası transfer

Ayrıntılı anlatım →

Lokasyon dondurma (freeze)

Sayım veya kalite kararı bitene kadar o adrese giriş-çıkışın kapatılması. Dondurulmadan sayılan yer, hareket gördüğü için fark üretir.

Ayrıca: Döngüsel sayım (cycle count), Karantina alanı

Lokasyon kapasitesi

Bir gözün hacim, ağırlık veya palet cinsinden sınırı. WMS yerleştirme önerisini bu sınıra göre keser; tanımsız kapasite, tıkalı koridor ve hasar üretir.

Ayrıca: Yerleştirme (putaway), Lokasyon (adres), Hacim kullanımı (cube utilization)

Lot / parti

Aynı koşulda üretilen veya alınan ürün grubuna verilen numara. Geri çağırma, şikâyet incelemesi ve raf ömrü yönetiminin temelidir.

Ayrıca: SKT (son kullanma tarihi), Seri numarası, FEFO / FIFO

Ayrıntılı anlatım →

Neden kodu (reason code)

Düzeltme, eksik, hasar, iade veya sayım farkına yazılan standart gerekçe. Raporlanabilir olmayan serbest metin, kalite ve stok analizini körleştirir.

Ayrıca: Stok düzeltme (adjustment), OSD (fazla / eksik / hasar), Hasar kodu

Negatif stok

Sistemin eksi bakiye göstermesi. Çoğunlukla kayıt sırası hatasının veya okutulmadan yapılan hareketin işaretidir; kural olarak engellenmelidir.

Ayrıca: Stok doğruluğu

Seri numarası

Tek bir fiziksel ürünü ayırt eden numara. Garanti, servis ve yüksek değerli ürün takibinde kullanılır; toplama ve sevkiyatta ayrı okutma gerektirir.

Ayrıca: Lot / parti, İzlenebilirlik

Ayrıntılı anlatım →

SKT (son kullanma tarihi)

Ürünün tüketilebileceği son tarih. Depoda hem yerleştirme hem toplama kuralını etkiler; kalan raf ömrü müşteri sözleşmelerinde şart olabilir.

Ayrıca: FEFO / FIFO, Lot / parti

Ayrıntılı anlatım →

Slotting (yerleşim optimizasyonu)

Hangi ürünün hangi lokasyonda duracağına devir hızı, hacim, ağırlık ve birlikte sipariş edilme ilişkisine göre karar verilmesi. Düzenli tekrarlanan bir analizdir.

Ayrıca: ABC analizi, Toplama yüzü (pick face)

Stok düzeltme (adjustment)

Sistem miktarının sayım veya tespit sonrası bilinçli değiştirilmesi. Yetki, neden kodu ve çift onay olmadan yapılan düzeltme izlenebilirliği bozar.

Ayrıca: Neden kodu (reason code), Çift onay, Döngüsel sayım (cycle count)

Stok statüsü

Aynı ürünün kullanılabilir, bloke, karantinada, hasarlı veya rezerve gibi durumları. Statü, satılabilir miktarın ne olduğunu belirler.

Ayrıca: Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma, Rezervasyon

Stok transfer siparişi (STO)

İki depo veya iki tesis arasında planlanan mal hareketi. Çıkış deposunda outbound, giriş deposunda inbound belgesi doğar; yoldaki stok ayrıca izlenir.

Ayrıca: Giden teslimat (outbound delivery), Gelen teslimat (inbound delivery), Yoldaki stok (pipeline)

Tam sayım

Tüm stokun tek seferde, genellikle operasyon durdurularak sayılması. Mali kapanış için gerekir; tek başına stok doğruluğunu sürdürmez.

Ayrıca: Döngüsel sayım (cycle count)

Ayrıntılı anlatım →

Başa dön ↑

Toplama ve sipariş

Alokasyon

Hangi siparişin hangi stoktan karşılanacağına karar verilmesi. Öncelik kuralları; teslim zamanı, kanal, müşteri ve raf ömrüne göre belirlenir.

Ayrıca: Rezervasyon, Dalga (wave)

Ayrıntılı anlatım →

ATP (vaat edilebilir stok)

Rezerve ve bloke düşüldükten sonra müşteriye söz verilebilecek miktar. ERP veya OMS hesaplar; WMS’deki statü ve rezervasyon gerçeği yansıtmazsa vaat bozulur.

Ayrıca: Rezervasyon, Stok statüsü, OMS (Sipariş Yönetim Sistemi)

Bölge toplama (zone picking)

Her operatörün yalnız kendi bölgesinden toplaması; sipariş bölgeler arasında aktarılır. Yoğun depolarda çakışmayı azaltır.

Ayrıca: Toplama (picking), Pick-and-pass

Ayrıntılı anlatım →

Dalga (wave)

Siparişlerin gruplanıp belirli bir zaman diliminde birlikte işlenmesi. Kargo kesim saatine ve sevkiyat kapasitesine göre planlanır.

Ayrıca: Dalgasız (waveless) işleme, Kesim saati (cut-off)

Ayrıntılı anlatım →

Dalgasız (waveless) işleme

Siparişin gelir gelmez sürekli akışla işlenmesi. Hızlı teslim vaadi olan e-ticarette yaygındır; kapasite dengesi kritiktir.

Ayrıca: Dalga (wave)

Eksik toplama (short pick)

Lokasyonda beklenen miktarın bulunamaması. WMS ya ikmal tetikler, ya alternatif lokasyon önerir, ya da siparişi kısmi bırakır; neden kodu yazılmazsa kök neden kaybolur.

Ayrıca: Neden kodu (reason code), İkmal (replenishment), Kısmi teslimat

İcmal listesi (pick list)

Bir toplama görevinin kalem, miktar ve lokasyon dökümü. Kâğıt, el terminali, sesli veya ışıklı olarak verilebilir.

Ayrıca: Toplama rotası, Sesli toplama (voice picking)

Ayrıntılı anlatım →

İkame (substitution)

Siparişteki SKU yerine eşdeğer başka bir SKU’nun verilmesi. Kural, müşteri sözleşmesi ve lot/SKT kısıtı yazılmazsa yanlış ürün çıkar.

Ayrıca: SKU (stok tutma birimi), Alokasyon

Küme toplama (cluster picking)

Birkaç siparişin aynı arabada, sipariş bazında ayrı kaplarda toplanması. Parti toplamadan farkı, ayrıştırmanın tur sırasında yapılmasıdır.

Ayrıca: Toplu / parti toplama (batch picking), Tek sipariş toplama (discrete picking)

Pick-and-pass

Siparişin kutu veya kap hâlinde bölgeden bölgeye aktarılarak tamamlanması. Bölge toplamanın konveyörlü uygulamasıdır.

Ayrıca: Bölge toplama (zone picking), Konveyör

Rezervasyon

Bir siparişe ayrılan stokun başka siparişe verilmemesi için kilitlenmesi. Rezervasyon disiplini yoksa aynı stok iki kez satılır.

Ayrıca: Alokasyon, Stok statüsü

Sesli toplama (voice picking)

Görevin kulaklıkla verilip sesle onaylanması. Elleri serbest bırakır; gürültü, dil ve doğrulama kodu tasarımı başarıyı belirler.

Ayrıca: İcmal listesi (pick list), Pick-to-light

Tek sipariş toplama (discrete picking)

Operatörün bir turda yalnız bir siparişi tamamlaması. Basit ve hata oranı düşüktür; yürüme süresi yüksektir.

Ayrıca: Toplama (picking), Küme toplama (cluster picking)

Toplama (picking)

Siparişteki ürünlerin lokasyonlardan alınması. Depo iş gücünün en büyük payı buradadır; yöntem seçimi doğrudan maliyeti etkiler.

Ayrıca: Toplu / parti toplama (batch picking), Bölge toplama (zone picking), Dalga (wave)

Ayrıntılı anlatım →

Toplama rotası

Operatörün lokasyonları hangi sırayla gezeceği. Doğru rota yürüme mesafesini kısaltır; ürün yerleşimi değişince rota mantığı da gözden geçirilmelidir.

Ayrıca: İcmal listesi (pick list), Slotting (yerleşim optimizasyonu)

Ayrıntılı anlatım →

Toplama yüzü (pick face)

Operatörün ürünü aldığı, genellikle yer seviyesine yakın sabit lokasyon. Devir hızı yüksek ürünlerin toplama yüzüne yakın olması yürüme süresini kısaltır.

Ayrıca: İkmal (replenishment), Slotting (yerleşim optimizasyonu)

Toplu / parti toplama (batch picking)

Birden çok siparişin aynı turda toplanması. Yürüme süresini azaltır, ayrıştırma (sortation) adımı ekler.

Ayrıca: Toplama (picking), Ayrıştırma (sortation)

Ayrıntılı anlatım →

Başa dön ↑

Paketleme ve sevkiyat

Ayrıştırma (sortation)

Toplu toplanan ürünlerin sipariş, kanal veya taşıyıcıya göre ayrılması. Elle, put-to-light ile veya sorter ekipmanıyla yapılır.

Ayrıca: Toplu / parti toplama (batch picking), Sorter (ayrıştırıcı)

Bölünmüş sevkiyat (split shipment)

Tek siparişin birden çok dalga, kapı veya taşıyıcıyla çıkması. Müşteri iletişimi ve e-irsaliye kalemi buna göre parçalanır.

Ayrıca: Kısmi teslimat, Giden teslimat (outbound delivery)

Giden teslimat (outbound delivery)

Müşteriye veya başka depoya çıkacak sevkiyatın sistem belgesi. Alokasyon, toplama ve yükleme bu belge üzerinden kapanır.

Ayrıca: Alokasyon, Yükleme (loading), Gelen teslimat (inbound delivery)

Hacimsel (desi) ağırlık

Taşıyıcının kutu hacminden hesapladığı ağırlık. Gerçek ağırlıkla karşılaştırılıp büyük olanı ücretlendirildiği için boş hacim doğrudan maliyettir.

Ayrıca: Paketleme (packing), Kargo / taşıyıcı entegrasyonu

İade yönetimi (returns)

Geri gelen ürünün kabulü, incelenmesi ve yeniden satılabilir, onarılacak veya imha olarak ayrılması. E-ticarette ayrı bir operasyondur.

Ayrıca: Çok kanallı (omnichannel) karşılama, Stok statüsü

Ayrıntılı anlatım →

Kapı ve randevu (dock scheduling)

Araçların hangi kapıya, hangi saatte geleceğinin planlanması. Kapı darboğazı, depo içi hız artışını görünmez kılar.

Ayrıca: Sevke hazırlama (staging), Saha / römork yönetimi (yard)

Katma değerli hizmet (VAS)

Etiketleme, kitting, hediye paketi, ütü, sayım gibi depoda yapılan ek işler. 3PL'de ayrıca ücretlendirilir ve iş gücü planına girer.

Ayrıca: Kitting / set yapma, Hizmet ücretlendirme (billing)

Kesim saati (cut-off)

Aynı gün sevk edilecek siparişlerin son kabul saati. Depo planının çoğu, bu saate göre geri doğru kurulur.

Ayrıca: Dalga (wave), Kapı ve randevu (dock scheduling)

Kısmi teslimat

Siparişin eldeki stok kadarının sevk edilip kalanın açık bırakılması. Sözleşme ve kanal kuralı izin vermiyorsa WMS kısmi kapanışı engeller.

Ayrıca: Eksik toplama (short pick), Bekleyen sipariş (backorder), Bölünmüş sevkiyat (split shipment)

Kitting / set yapma

Birden çok ürünün depoda tek bir satış birimine dönüştürülmesi. Stok kaydında bileşen ile set arasında dönüşüm gerektirir.

Ayrıca: Katma değerli hizmet (VAS)

Kutu atama (cartonization)

Siparişin hangi kutuya, kaç kutuya sığacağının boyut ve ağırlıktan hesaplanması. Yanlış kutu navlunu ve hasarı artırır; hesap ana verideki ölçüye bağlıdır.

Ayrıca: Paketleme (packing), Boyut ve ağırlık verisi, Hacimsel (desi) ağırlık

Paketleme (packing)

Toplanan ürünlerin uygun kutuya yerleştirilip kapatılması, etiketlenmesi ve tartılması. Kutu seçimi navlunu ve hasar oranını doğrudan etkiler.

Ayrıca: Paketleme istasyonu, Kargo / taşıyıcı entegrasyonu, Hacimsel (desi) ağırlık

Ayrıntılı anlatım →

Paketleme istasyonu

Tartı, etiket yazıcısı, kutu stoku ve ekranın bir arada olduğu çalışma noktası. Tasarımı, sevkiyat kapasitesinin üst sınırını belirler.

Ayrıca: Paketleme (packing)

Ayrıntılı anlatım →

Saha / römork yönetimi (yard)

Tesis sahasındaki araç ve römorkların yerinin takibi. Büyük dağıtım merkezlerinde kapı planıyla birlikte yürür.

Ayrıca: Kapı ve randevu (dock scheduling)

Sevke hazırlama (staging)

Yüklemeye hazır sevkiyatın kapı önünde, sevkiyat veya taşıyıcı bazında toplanması. Karışmayı önlemek için alan ve etiket disiplini gerekir.

Ayrıca: Yükleme (loading), Kapı ve randevu (dock scheduling)

Ayrıntılı anlatım →

Tersine lojistik

Ürünün müşteriden tedarikçiye doğru akışı: iade, garanti, ambalaj ve geri dönüşüm. Maliyeti çoğu kurulumda hafife alınır.

Ayrıca: İade yönetimi (returns)

Yükleme (loading)

Sevkiyatın araca aktarılması ve sistemde sevk edildi olarak kapatılması. Yükleme okutması, eksik veya yanlış araca giden koliyi yakalayan son kontroldür.

Ayrıca: Sevke hazırlama (staging), Sevk irsaliyesi

Ayrıntılı anlatım →

Başa dön ↑

Veri, barkod ve tanımlayıcılar

Ana veri (master data)

Ürün, lokasyon, tedarikçi ve müşteri tanımları. WMS projelerinin gecikme nedenleri arasında ana verinin eksikliği başı çeker.

Ayrıca: SKU (stok tutma birimi), Lokasyon (adres)

Ayrıntılı anlatım →

Birim dönüşümü (UOM)

Adet, koli, palet gibi birimler arasındaki katsayılar. Yanlış katsayı, sayım farkının en sessiz kaynağıdır.

Ayrıca: SKU (stok tutma birimi), Stok doğruluğu

Boyut ve ağırlık verisi

Ürünün en, boy, yükseklik ve ağırlığı. Kutu seçimi, palet planı ve navlun hesabı bu veriye dayanır; eksikse tahminle çalışılır.

Ayrıca: Hacimsel (desi) ağırlık, Ana veri (master data)

DataMatrix / 2D kare kod

Küçük alana çok veri sığdıran iki boyutlu kod. İlaç kutularında ürün, parti, SKT ve seri numarasının taşındığı biçimdir.

Ayrıca: İTS (İlaç Takip Sistemi), Seri numarası

Değişken ağırlık (catch weight)

Her birimin ağırlığının farklı olduğu ürün (et, peynir, rulo). Stok hem adet hem kg ile tutulur; sevkiyatta tartı kaydı fatura miktarını belirler.

Ayrıca: Birim dönüşümü (UOM), Boyut ve ağırlık verisi

Denetim basamağı (check digit)

Barkod veya adres kodunun sonuna eklenen, yanlış okutmayı yakalayan basamak. Sesli toplamada da lokasyon doğrulaması için kullanılır.

Ayrıca: GTIN / EAN barkodu, Sesli toplama (voice picking)

GLN (küresel yer numarası)

Tesis, depo veya kapı gibi bir lojistik yerinin GS1 kimliği. ASN ve e-belgede “nereden-nereye” alanının standart karşılığıdır.

Ayrıca: GTIN / EAN barkodu, ASN (Ön sevkiyat bildirimi)

GS1-128 ve uygulama tanımlayıcıları

Barkod içine parti, SKT, miktar gibi alanların standart kodlarla yazılması. Tek okutmayla birden çok alanın girilmesini sağlar.

Ayrıca: GTIN / EAN barkodu, SSCC (sevkiyat birimi kodu), Lot / parti

GTIN / EAN barkodu

Ürünü küresel olarak tanımlayan numara. Tedarikçi barkodunun okunabilir ve tekil olması, mal kabulde okutmayı mümkün kılar.

Ayrıca: SKU (stok tutma birimi), GS1-128 ve uygulama tanımlayıcıları

LPN / palet kimliği

Bir palet, koli veya taşıma birimine verilen benzersiz kimlik. İçindekini tek okutmayla taşımayı ve izlemeyi sağlar.

Ayrıca: SSCC (sevkiyat birimi kodu), Taşıma birimi (handling unit)

Ayrıntılı anlatım →

RFID

Radyo frekansıyla, görüş hattı olmadan okuma. Hazır giyim ve varlık takibinde kullanılır; etiket maliyeti ve okuma güvenilirliği kurulum kararını belirler.

Ayrıca: El terminali ve okuyucu

Ayrıntılı anlatım →

SKU (stok tutma birimi)

Satılabilir her farklı ürün varyantının kodu. Renk, beden veya ambalaj farkı ayrı SKU demektir; SKU sayısı depo tasarımının girdisidir.

Ayrıca: GTIN / EAN barkodu, Birim dönüşümü (UOM)

SSCC (sevkiyat birimi kodu)

Palet veya koli gibi lojistik birimi benzersiz tanımlayan numara. ASN ile birlikte kullanıldığında mal kabul tek okutmaya iner.

Ayrıca: ASN (Ön sevkiyat bildirimi), LPN / palet kimliği

Taşıma birimi (handling unit)

Fiziksel olarak birlikte hareket eden stok paketi: palet, kafes, koli. Sistemde içeriği, ağırlığı ve kimliğiyle tutulur.

Ayrıca: LPN / palet kimliği, SSCC (sevkiyat birimi kodu)

Toplama hiyerarşisi (aggregation)

Seri veya kutunun hangi kolide, kolinin hangi palette olduğunun ebeveyn-çocuk kaydı. İlaç ve tıbbi cihazda bozulan hiyerarşi, bildirim hatası üretir.

Ayrıca: Seri numarası, Taşıma birimi (handling unit), İTS (İlaç Takip Sistemi)

Başa dön ↑

Entegrasyon ve sistemler

API

Sistemlerin birbirine veri sorup yazdığı arayüz. Anlık entegrasyonun temelidir; hız sınırı, kimlik doğrulama ve hata yönetimi sözleşmede yer almalıdır.

Ayrıca: Webhook, ERP–WMS entegrasyonu

Ara katman (middleware)

Sistemler arasındaki mesajı dönüştüren, kuyruklayan ve yeniden deneyen katman. Hata ayıklamayı kolaylaştırır, bir bağımlılık daha ekler.

Ayrıca: API, EDI

Çevrimdışı çalışma modu

Bağlantı kesildiğinde operasyonun sınırlı da olsa sürmesi ve bağlantı gelince kayıtların eşitlenmesi. Bulut kurulumlarında sorulması gereken sorudur.

Ayrıca: Bulut (SaaS) kurulum, RF (radyo frekanslı) operasyon

EDI

Sipariş, irsaliye ve fatura gibi belgelerin standart biçimde firmalar arasında aktarılması. Perakende zincirleri ve otomotivde yaygındır.

Ayrıca: ASN (Ön sevkiyat bildirimi), IDoc

ERP–WMS entegrasyonu

İki sistemin sipariş, malzeme, stok ve hareket verisini birbirine aktarması. Kritik nokta hareket tiplerinin (movement type) ve stok durumlarının iki tarafta aynı anlama gelmesidir.

Ayrıca: Hareket tipi (movement type), IDoc, API

Ayrıntılı anlatım →

Hareket tipi (movement type)

Stok hareketinin ERP'deki muhasebe ve stok etkisini belirleyen kod. WMS'teki her işlemin doğru hareket tipine eşlenmesi, entegrasyonun can alıcı noktasıdır.

Ayrıca: ERP–WMS entegrasyonu, IDoc

Ayrıntılı anlatım →

IDoc

SAP sistemlerinde veri alışverişi için kullanılan belge yapısı. WMS entegrasyonunda malzeme, sipariş ve hareket mesajları bu yapıyla taşınabilir.

Ayrıca: ERP–WMS entegrasyonu, Hareket tipi (movement type)

Ayrıntılı anlatım →

Kargo / taşıyıcı entegrasyonu

Taşıyıcının sisteminden barkodlu etiket, takip numarası ve fiyat alınması. Etiket formatı ve iade akışı taşıyıcıya göre değişir.

Ayrıca: TMS (Taşıma Yönetim Sistemi), Paketleme (packing)

Mutabakat (reconciliation)

İki sistemdeki stok ve hareketlerin düzenli karşılaştırılması. Entegrasyon canlıya alındıktan sonra bırakılmaması gereken kontroldür.

Ayrıca: ERP–WMS entegrasyonu, Stok doğruluğu

OMS (Sipariş Yönetim Sistemi)

Siparişi kanaldan alıp hangi depodan, hangi stoktan ve hangi sırayla karşılanacağına karar veren sistem. Çok kanallı satışta WMS'in önünde çalışır.

Ayrıca: Çok kanallı (omnichannel) karşılama, Alokasyon

TMS (Taşıma Yönetim Sistemi)

Sevkiyatın depo dışındaki kısmını yöneten sistem: taşıyıcı seçimi, rota, navlun ve teslim takibi. WMS sevk edilecek koliyi, TMS onun nasıl gideceğini bilir.

Ayrıca: WMS (Depo Yönetim Sistemi), Kargo / taşıyıcı entegrasyonu

Webhook

Olay gerçekleştiğinde karşı sisteme otomatik bildirim gönderilmesi. Sipariş ve sevkiyat durum güncellemelerinde sorgulamaya göre daha verimlidir.

Ayrıca: API

Başa dön ↑

Otomasyon ve ekipman

AGV

Sabit rota veya kılavuz izleyerek taşıma yapan otomatik araç. Rota değişikliği altyapı işi gerektirir.

Ayrıca: AMR (otonom mobil robot), AS/RS (otomatik depolama ve alma)

AMR (otonom mobil robot)

Ortamı algılayıp kendi rotasını kuran taşıma robotu. Kademeli yatırıma ve düzen değişikliğine AGV'den daha uygundur.

Ayrıca: AGV, Ürünü insana getirme (goods-to-person)

Ayrıntılı anlatım →

AS/RS (otomatik depolama ve alma)

Ürünün otomatik makinelerle yerleştirilip alındığı sistem. Yüksek yoğunluk sağlar; yatırım ve bakım bağlılığı uzun vadelidir.

Ayrıca: WCS (Depo Kontrol Sistemi), Ürünü insana getirme (goods-to-person)

Ayrıntılı anlatım →

Dar koridor (VNA)

Raf aralığının ancak özel forklift veya transpaletin sığacağı kadar dar olduğu düzen. Kapasite artar; WMS’in görev sırası ve çarpışma kuralı olmadan koridor kilitlenir.

Ayrıca: Depo yerleşim planı, Forklift terminali

El terminali ve okuyucu

Operatörün görev aldığı ve okutma yaptığı cihaz. Cihaz seçimi, ekran akışı ve şarj planı saha verimini doğrudan etkiler.

Ayrıca: RF (radyo frekanslı) operasyon, Sesli toplama (voice picking)

Forklift terminali

Araç üzerine monte edilen ekran ve okuyucu. Palet hareketlerinin araçtan inmeden kaydedilmesini sağlar.

Ayrıca: El terminali ve okuyucu, RF (radyo frekanslı) operasyon

Konveyör

Kutu ve paletin sabit hat üzerinde taşınması. Akışı hızlandırır, yerleşimi kalıcı olarak sabitler; değişime direnci yüksektir.

Ayrıca: Sorter (ayrıştırıcı), WCS (Depo Kontrol Sistemi)

Pick-to-light

Lokasyondaki ışık ve göstergenin alınacak miktarı bildirmesi. Yoğun ve dar alanlı toplamada hızlıdır; sabit yatırım gerektirir.

Ayrıca: Sesli toplama (voice picking), Put-to-light

Put-to-light

Toplanan ürünün hangi siparişe konacağını ışıkla gösteren ayrıştırma yöntemi. Parti toplamanın ayrıştırma adımında kullanılır.

Ayrıca: Toplu / parti toplama (batch picking), Ayrıştırma (sortation)

RF (radyo frekanslı) operasyon

Görevlerin kablosuz ağ üzerinden anlık olarak el terminaline gitmesi. Kapsama boşluğu, toplamayı kâğıda düşürür.

Ayrıca: El terminali ve okuyucu

Sorter (ayrıştırıcı)

Ürünleri hedefe göre otomatik ayıran ekipman. Yüksek hacimde elle ayrıştırmanın yerini alır; hatalı okuma yönetimi kritik detaydır.

Ayrıca: Ayrıştırma (sortation), WCS (Depo Kontrol Sistemi)

Ürünü insana getirme (goods-to-person)

Operatörün yürümesi yerine ürünün istasyona getirilmesi. Yürüme süresini ortadan kaldırır; istasyon kapasitesi yeni darboğaz olur.

Ayrıca: AS/RS (otomatik depolama ve alma), AMR (otonom mobil robot)

Ayrıntılı anlatım →

WCS (Depo Kontrol Sistemi)

Konveyör, sorter, AS/RS gibi ekipmanı gerçek zamanlı süren katman. WMS “ne yapılacak”, WCS “makine bunu nasıl yapacak” sorusunu yanıtlar.

Ayrıca: WES (Depo Yürütme Sistemi), AS/RS (otomatik depolama ve alma), Sorter (ayrıştırıcı)

WES (Depo Yürütme Sistemi)

WMS ile WCS arasındaki işi dengeleyen katman: iş sırasını, dalgaları ve ekipman yükünü anlık olarak düzenler. Bazı ürünlerde ayrı modül, bazılarında WMS'in parçasıdır.

Ayrıca: WCS (Depo Kontrol Sistemi), Dalga (wave)

Başa dön ↑

Ölçüm ve iş gücü

Bekleme süresi (dwell time)

Malın veya aracın bir noktada (kapı, staging, karantina) durduğu süre. Uzayan dwell, kapasite değil akış sorunudur.

Ayrıca: Dock-to-stock süresi, Sevke hazırlama (staging), Kapı ve randevu (dock scheduling)

Depo KPI'ları

Operasyonu ölçen göstergeler: satır/saat, sipariş doğruluğu, zamanında sevk, stok doğruluğu, kapı devir süresi. Ölçülmeyen iyileşme iddiası doğrulanamaz.

Ayrıca: Satır/saat (lines per hour), Sipariş doğruluğu, OTIF (zamanında ve eksiksiz)

Dock-to-stock süresi

Malın kapıya inmesinden satılabilir stoka geçmesine kadar geçen süre. Mal kabul darboğazlarını gösteren en net ölçüdür.

Ayrıca: Mal kabul (goods receipt), Depo KPI'ları

Görev iç içe (task interleaving)

Boş dönüşü azaltmak için gidiş ve dönüş görevlerinin aynı turda birleştirilmesi: örneğin yerleştirme sonrası yakındaki bir toplama. Mesafe ve ekipman kısıtı kurala yazılmalıdır.

Ayrıca: Yönlendirilmiş iş (directed work), Yerleştirme (putaway)

Hacim kullanımı (cube utilization)

Raf veya aracın doldurulabilir hacminin ne kadarının dolduğu. Düşük kullanım yer kirası, aşırı doldurma ise hasar ve erişim kaybıdır.

Ayrıca: Lokasyon kapasitesi, Hacimsel (desi) ağırlık

İş gücü yönetimi (LMS)

Görev sürelerinin standartlarla karşılaştırılıp performansın ölçülmesi. Adil standart kurulmadan uygulanırsa güveni bozar.

Ayrıca: Satır/saat (lines per hour), Depo KPI'ları

Kapasite planı

Beklenen hacme göre kişi, ekipman ve alan ihtiyacının çıkarılması. Kampanya ve sezon tepe noktaları ayrı hesaplanır.

Ayrıca: Dalga (wave), Depo KPI'ları

Kusursuz sipariş

Doğru ürün, doğru miktar, doğru belge, doğru zamanda ve hasarsız teslim. OTIF’in belge ve hasar boyutunu da içine alan bileşik ölçüttür.

Ayrıca: OTIF (zamanında ve eksiksiz), Sipariş doğruluğu, Karşılama oranı (fill rate)

OEE (ekipman etkinliği)

Kullanılabilirlik, performans ve kalitenin çarpımıyla makine veriminin ölçülmesi. Depoda sorter veya AS/RS için anlamlıdır; insan toplamasına zorla uyarlanmaz.

Ayrıca: Depo KPI'ları, AS/RS (otomatik depolama ve alma), Sorter (ayrıştırıcı)

OTIF (zamanında ve eksiksiz)

Siparişin hem söz verilen zamanda hem de tam olarak teslim edilme oranı. İki koşuldan biri sağlanmazsa sipariş OTIF sayılmaz.

Ayrıca: Depo KPI'ları

Satır/saat (lines per hour)

Bir operatörün saatte tamamladığı toplama satırı sayısı. Yöntem ve yerleşim değişikliklerinin etkisi en çok bu göstergede görülür.

Ayrıca: Depo KPI'ları, Toplama (picking)

Sipariş doğruluğu

Hatasız gönderilen siparişin toplam siparişe oranı. Müşteri şikâyeti ve iade maliyetiyle doğrudan ilişkilidir.

Ayrıca: Depo KPI'ları, İade yönetimi (returns)

Stok doğruluğu

Sistemdeki miktarın sahadaki miktarla uyuşma oranı. Lokasyon bazında ölçülür; kalem bazında ölçülen doğruluk gerçek durumu olduğundan iyi gösterir.

Ayrıca: Döngüsel sayım (cycle count), Depo KPI'ları

Başa dön ↑

Proje, sözleşme ve maliyet

Bulut (SaaS) kurulum

Yazılımın sağlayıcının altyapısında çalışması ve abonelikle kullanılması. Güncelleme sağlayıcıda; veri yeri ve bağlantı kesintisi planı müşteriyle konuşulur.

Ayrıca: Kurum içi (on-premise) kurulum, Veri yeri (data residency)

Ayrıntılı anlatım →

Canlıya geçiş (go-live)

Sistemin gerçek operasyonda kullanılmaya başlaması. Stok devri, paralel çalışma ve geri dönüş planı önceden yazılmalıdır.

Ayrıca: UAT (kullanıcı kabul testi), Stok devri (cutover)

Ayrıntılı anlatım →

Demo senaryosu

Tedarikçiye kendi verinizle, kendi sürecinizi adım adım yaptırdığınız gösterim. Hazır sunum yerine senaryo istemek, gerçek yetenek farkını ortaya çıkarır.

Ayrıca: RFP (teklif talebi), UAT (kullanıcı kabul testi)

Ayrıntılı anlatım →

Destek ve bakım

Hata giderme, sürüm güncelleme ve danışmanlık kapsamının sözleşmede tanımlanması. Yıllık bakım bedeli TCO'nun kalıcı kalemidir.

Ayrıca: SLA (hizmet seviyesi anlaşması), TCO (toplam sahip olma maliyeti)

Geri dönüş (ROI) ve geri ödeme süresi

Yatırımın sağladığı tasarrufun yatırımı ne sürede karşıladığı. Hesabın girdileri ölçülebilir olmalı; tahmine dayanan tasarruf iddiası doğrulanamaz.

Ayrıca: TCO (toplam sahip olma maliyeti), Depo KPI'ları

Ayrıntılı anlatım →

Kapsam kayması (scope creep)

Proje sırasında gereksinimlerin yazılı kapsam dışına genişlemesi. Süre ve maliyet aşımının en sık nedenidir.

Ayrıca: RFP (teklif talebi), UAT (kullanıcı kabul testi)

Ayrıntılı anlatım →

Kaynak kod emaneti (escrow)

Tedarikçinin faaliyeti sona ererse kaynak kodun üçüncü tarafça müşteriye açılmasını düzenleyen anlaşma. Kurum içi kritik kurulumlarda gündeme gelir.

Ayrıca: SLA (hizmet seviyesi anlaşması), Kurum içi (on-premise) kurulum

Konfigürasyon

Ürünün kod değiştirmeden ayarlarla süreçlere uyarlanması. Güncellemeleri bozmadığı için özelleştirmeye tercih edilir.

Ayrıca: Özelleştirme (customisation)

Kurum içi (on-premise) kurulum

Yazılımın kurumun kendi sunucusunda çalışması. Kontrol artar; güncelleme, yedek ve süreklilik sorumluluğu da kurumda kalır.

Ayrıca: Bulut (SaaS) kurulum

Ayrıntılı anlatım →

Lisans modeli

Ücretin neye göre hesaplandığı: kullanıcı, eşzamanlı kullanıcı, cihaz, depo, sipariş hacmi veya işlem. Model, büyüdükçe maliyetin nasıl artacağını belirler.

Ayrıca: TCO (toplam sahip olma maliyeti)

Ayrıntılı anlatım →

Özelleştirme (customisation)

Standart üründe kod düzeyinde değişiklik yapılması. Süreci birebir karşılar; güncelleme maliyetini ve bağımlılığı artırır.

Ayrıca: Konfigürasyon, Kapsam kayması (scope creep)

Referans görüşmesi

Tedarikçinin mevcut müşterisiyle, tercihen sizinkine benzer bir kurulum üzerine yapılan görüşme. Sorular önceden yazılmazsa görüşme tanıtıma döner.

Ayrıca: RFP (teklif talebi)

Ayrıntılı anlatım →

RFP (teklif talebi)

Gereksinimlerin ve değerlendirme ölçütlerinin yazıldığı, tedarikçilerden yapılandırılmış teklif istenen belge. Karşılaştırılabilir teklifin ön koşuludur.

Ayrıca: Demo senaryosu, Referans görüşmesi

Ayrıntılı anlatım →

SLA (hizmet seviyesi anlaşması)

Destek yanıt süresi, çözüm süresi ve erişilebilirlik taahhüdü. Ölçüm yöntemi ve istisnalar yazılmazsa taahhüt uygulanamaz.

Ayrıca: Kaynak kod emaneti (escrow), Destek ve bakım

Stok devri (cutover)

Eski sistemdeki stokun sayılıp yeni sisteme lokasyon bazında aktarılması. Çoğu projede en riskli hafta sonudur.

Ayrıca: Canlıya geçiş (go-live), Tam sayım

TCO (toplam sahip olma maliyeti)

Lisans veya abonelik, uygulama, entegrasyon, donanım, eğitim, bakım ve iç iş gücünün belirli bir süre için toplamı. Teklifleri yalnız lisans fiyatıyla karşılaştırmak yanıltır.

Ayrıca: Lisans modeli, Geri dönüş (ROI) ve geri ödeme süresi

Ayrıntılı anlatım →

UAT (kullanıcı kabul testi)

Canlıya geçmeden önce süreçlerin gerçek kullanıcılarla, gerçek veriyle test edilmesi. Kabul ölçütleri yazılı değilse test bitmez.

Ayrıca: Demo senaryosu, Canlıya geçiş (go-live)

Başa dön ↑

Türkiye: mevzuat ve gümrük

Antrepo

Gümrük gözetimindeki eşyanın vergileri ödenmeden saklandığı yer. Stok hareketleri gümrük beyanıyla uyumlu tutulmak zorundadır.

Ayrıca: Serbest bölge, Gümrük beyannamesi

Ayrıntılı anlatım →

e-İrsaliye

Sevk irsaliyesinin elektronik ortamda düzenlenip iletilmesi. Sevkiyat kapanışının e-belge akışıyla aynı anda çalışması gerekir.

Ayrıca: Sevk irsaliyesi, Yükleme (loading)

Geri çağırma (recall)

Sorunlu bir partinin piyasadan toplanması. Depo tarafında parti bazında kimin hangi malı aldığının dakikalar içinde çıkarılabilmesi gerekir.

Ayrıca: İzlenebilirlik, Lot / parti

Gümrük beyannamesi

Eşyanın gümrük işlemleri için beyan edildiği belge. Antrepoda stok kaydı ile beyanname kalemleri arasında izlenebilir bağ kurulur.

Ayrıca: Antrepo

İTS (İlaç Takip Sistemi)

Türkiye'de beşerî tıbbi ürünlerin karekod ve bildirim yoluyla izlendiği sistem. Depoda mal kabul, sevk ve iade işlemleri bildirimle eşleşmek zorundadır.

Ayrıca: ÜTS (Ürün Takip Sistemi), DataMatrix / 2D kare kod, İzlenebilirlik

Ayrıntılı anlatım →

KVKK

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. Depo yazılımında çalışan kayıtları, müşteri adres verisi ve kamera kayıtları bu kapsamda değerlendirilir.

Ayrıca: Veri yeri (data residency)

Serbest bölge

Ülke sınırları içinde, gümrük mevzuatı açısından farklı kurallara tabi alan. Depo yazılımının bölge içi ve dışı hareketleri ayrı izlemesi gerekir.

Ayrıca: Antrepo

Ayrıntılı anlatım →

Sevk irsaliyesi

Malın sevkinde düzenlenen, ne gönderildiğini gösteren belge. Depoda yükleme kaydıyla belgenin içeriği birbirini tutmalıdır.

Ayrıca: e-İrsaliye, Yükleme (loading)

Soğuk zincir

Ürünün belirlenen sıcaklık aralığında tutulması ve bunun kayıtla gösterilmesi. Gıda ve ilaçta sıcaklık kaydı, teslimatın kabul koşuludur.

Ayrıca: SKT (son kullanma tarihi), İzlenebilirlik

Ayrıntılı anlatım →

UDI (tıbbi cihaz tanımlayıcısı)

Tıbbi cihazın ürün ve üretim kimliğini taşıyan kod. Depoda kabul ve sevk, ÜTS bildirimi ve lot/seri kaydıyla aynı anda yürür.

Ayrıca: ÜTS (Ürün Takip Sistemi), Seri numarası, Toplama hiyerarşisi (aggregation)

ÜTS (Ürün Takip Sistemi)

Tıbbi cihaz ve kozmetik ürünlerin Türkiye'de kayıt ve takibinin yapıldığı sistem. İlgili ürün gruplarında depo hareketleri bildirime bağlıdır.

Ayrıca: İTS (İlaç Takip Sistemi)

Ayrıntılı anlatım →

Veri yeri (data residency)

Verinin fiziksel olarak hangi ülkede tutulduğu. Yurt dışına aktarım 6698 sayılı Kanun'un 9. maddesine tabidir; sözleşmede açıkça yazılmalıdır.

Ayrıca: KVKK, Bulut (SaaS) kurulum

Ayrıntılı anlatım →

Başa dön ↑

Kalite ve uygunluk

Analiz belgesi (CoA)

Tedarikçinin partinin ölçülen özelliklerini yazdığı belge. Mal kabulde belge ile etiket (lot, SKT) eşleşmezse stok karantinada kalır.

Ayrıca: Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma, Lot / parti, Karantina alanı

AQL (kabul edilebilir kalite seviyesi)

Partiden kaç birimin örneklenip kaç hatada partinin reddedileceğini söyleyen tablo. Depo QC’si “hepsini aç” ile “hiç bakma” arasında bu tabloya oturur.

Ayrıca: Örnekleme, Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma

Düzeltici / önleyici faaliyet (CAPA)

Tekrarlayan uygunsuzluğun nedenini kapatıp yeniden oluşmasını engelleyen iş. WMS’te neden kodu ve tekrar sayısı olmadan CAPA tahmine döner.

Ayrıca: Uygunsuzluk kaydı (NCR), Neden kodu (reason code)

HACCP

Gıdada tehlikeyi kritik kontrol noktalarında yakalayan yöntem. Depoda sıcaklık, haşere, çapraz bulaşma ve lot ayrımı bu noktaların karşılığıdır.

Ayrıca: Soğuk zincir, İyi dağıtım uygulamaları (GDP)

Hasar kodu

Ezik, ıslak, açık koli, kırık gibi hasarın sınıflandırılmış nedeni. Serbest “hasarlı” yazısı, sigorta ve tedarikçi rücusunu belgesiz bırakır.

Ayrıca: OSD (fazla / eksik / hasar), Neden kodu (reason code), Uygunsuzluk kaydı (NCR)

Hurda / imha

Kullanılamaz stokun kayıttan düşülmesi. Yetki, neden ve varsa mevzuat (ilaç, gıda) belgesi olmadan yapılan imha, hem stok hem denetim açığıdır.

Ayrıca: Kalite kararı (disposition), Stok düzeltme (adjustment)

İyi dağıtım uygulamaları (GDP)

İlacın depolama ve dağıtımında sıcaklık, hijyen, yetki ve izlenebilirlik kuralları. WMS’te bloke, FEFO ve kayıt saklama bu kuralların operasyon karşılığıdır.

Ayrıca: İyi üretim uygulamaları (GMP), Soğuk zincir, İTS (İlaç Takip Sistemi)

İyi üretim uygulamaları (GMP)

Üretim ortamında kaliteyi koruyan kurallar. Depo, hammadde ve mamul ayrımı, temizlik ve lot izolasyonu ile bu kurallara bağlanır.

Ayrıca: İyi dağıtım uygulamaları (GDP), Lot / parti

Kalite kararı (disposition)

Bloke malın kabul, şartlı kabul, iade, tamir veya imha olarak kapatılması. Karar yazılmadan statü değişmez; sahadaki yığın “karar bekliyor” olarak kalır.

Ayrıca: Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma, Hurda / imha, Yeniden işleme (rework)

Örnekleme

Tüm partiyi değil, kurala göre seçilen birimini kontrol etme. Örnek rastgele veya risk bazlı seçilmezse kontrol yanlı olur.

Ayrıca: AQL (kabul edilebilir kalite seviyesi), Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma

Poka-yoke (hata önleme)

Yanlış işlemi fiziksel veya sistemle imkânsız kılma: yanlış barkodun kabul edilmemesi, ağırlık sapmasında kapının açılmaması. Uyarı, engel değildir.

Ayrıca: Denetim basamağı (check digit), 5S

Sayım / kayıt farkı (variance)

Sistem ile saha miktarı arasındaki sapma. Tolerans içindeyse kapanır, dışında ise dondurma ve inceleme ister; kök neden neden koduna yazılır.

Ayrıca: Döngüsel sayım (cycle count), Stok düzeltme (adjustment), Lokasyon dondurma (freeze)

Sıcaklık sapması

Ürünün izin verilen aralığın dışına çıkması. Kayıt, süre ve tepe değer yazılır; kalite kararı verilmeden mal serbest bırakılmaz.

Ayrıca: Soğuk zincir, Uygunsuzluk kaydı (NCR), Kalite kararı (disposition)

Uygunsuzluk kaydı (NCR)

Beklenen kalite veya süreç kuralından sapmanın yazılı kaydı. Depoda hasar, yanlış etiket, sıcaklık sapması veya belgesiz mal bu kayda bağlanır.

Ayrıca: Düzeltici / önleyici faaliyet (CAPA), Hasar kodu, Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma

Yeniden işleme (rework)

Hasarlı veya hatalı malın etiket, paket veya küçük onarımla tekrar satılabilir hâle getirilmesi. Bileşen ve işçilik WMS’te VAS veya üretim emri gibi izlenir.

Ayrıca: Kalite kararı (disposition), Katma değerli hizmet (VAS)

Başa dön ↑

Güvenlik ve yetki

Çift onay

Kritik işlemin ikinci bir kullanıcının onayı olmadan geçmemesi. Yüksek değer, imha, eksi stok ve toplu düzeltmede kullanılır.

Ayrıca: Görevler ayrılığı (SoD), Hurda / imha

Çok faktörlü doğrulama (MFA)

Şifreye ek ikinci kanıt (uygulama, SMS, anahtar). Yönetici ve dış erişimde tek şifre, depo verisini açık bırakır.

Ayrıca: Tek oturum (SSO), Rol bazlı yetki (RBAC)

Denetim izi (audit trail)

Kimin, ne zaman, hangi kaydı değiştirdiğinin silinemez geçmişi. “Düzelttik” demek yetmez; iz yoksa denetimde işlem yoktur.

Ayrıca: Rol bazlı yetki (RBAC), KVKK

En az yetki

Kullanıcıya işini bitirmeye yetecek kadar ekran ve işlem. “İleride lazım olur” diye açılan yetki, hata ve suiistimal yüzeyini büyütür.

Ayrıca: Rol bazlı yetki (RBAC), Görevler ayrılığı (SoD)

Felaket kurtarma

Sistem veya tesisin kullanılamaz olduğu durumda işin hangi sürede, nerede açılacağı. Plan kâğıtta kalırsa, kesimde herkes ezbere döner.

Ayrıca: Yedekleme, RPO ve RTO, Çevrimdışı çalışma modu

Fiziksel erişim

Depo, kasa, ilaç ve yüksek değer alanına kimlerin, ne zaman girdiğinin kaydı. Sistem yetkisi ile kapı yetkisi birbirini tutmazsa kontrol yarım kalır.

Ayrıca: Rol bazlı yetki (RBAC), Muhafaza zinciri

Görevler ayrılığı (SoD)

Aynı kişinin hem hareketi yapıp hem onaylamasının engellenmesi. Düzeltme + onay, sayım + kapatma gibi çiftler ayrılmazsa iç kontrol kalmaz.

Ayrıca: Çift onay, Rol bazlı yetki (RBAC), Stok düzeltme (adjustment)

Muhafaza zinciri

Yüksek değerli veya delil niteliğindeki malın her el değişiminde imza ve zaman kaydı. Kopuk zincir, kayıp ve sorumluluk tartışması üretir.

Ayrıca: İzlenebilirlik, Fiziksel erişim, Mühür / kilit (seal)

Mühür / kilit (seal)

Araç, konteyner veya kafesin açılmadığını gösteren tek kullanımlık işaret. Numara WMS veya sevkiyat kaydına yazılmazsa mühür işe yaramaz.

Ayrıca: Yükleme (loading), Muhafaza zinciri

Rol bazlı yetki (RBAC)

Kullanıcının tek tek değil, rol üzerinden (kabulcü, toplayıcı, amir, kalite) yetki alması. Rol şişmesi, herkese her ekranın açılmasıdır.

Ayrıca: Görevler ayrılığı (SoD), En az yetki

Şifreleme

Verinin yolda ve diskte okunamaz tutulması. El terminali, API ve yedek dosyası şifresizse, fiziksel hırsızlık da veri sızıntısıdır.

Ayrıca: Yedekleme, KVKK

Tek oturum (SSO)

Kurum kimliğiyle WMS’e bir kez girilmesi. Ayrılan çalışanın erişimi merkezden kesilmezse, depo hesabı açık kalır.

Ayrıca: Çok faktörlü doğrulama (MFA), Rol bazlı yetki (RBAC)

Yedekleme

WMS verisinin düzenli kopyasının alınması ve geri yüklemenin denenmesi. Alınıp hiç açılmayan yedek, felakette yok hükmündedir.

Ayrıca: Felaket kurtarma, RPO ve RTO

Başa dön ↑

BT, arayüz ve ortam

Ana veri yönetimi

SKU, barkod, birim ve müşteri kaydının kimin sahibi olduğu, nerede doğduğu ve kimin değiştirebileceği. Kirli ana veri, doğru WMS’i yanlış çalıştırır.

Ayrıca: Ana veri (master data), SKU (stok tutma birimi)

Arayüz izleme

ERP, kargo ve bildirim kuyruklarının takılı, hatalı veya tekrar eden kayıtlarının ekranı. İzleme yoksa entegrasyon “çalışıyor” sanılır, sipariş sessizce düşer.

Ayrıca: API, Mesaj kuyruğu, İstisna kuyruğu

Cihaz yönetimi (MDM)

El terminali ve tabletlerin uzaktan kilit, uygulama ve silme ile yönetilmesi. Kayıp cihaz MDM’sizse, depo oturumu dışarı çıkar.

Ayrıca: RF (radyo frekanslı) operasyon, Şifreleme

Değişiklik kontrolü

Canlıya çıkan ayar, arayüz ve sürümün kaydı, onayı ve geri alma planı. Kontrolsüz Cuma akşamı yaması, Pazartesi mal kabulünü durdurur.

Ayrıca: Deneme ortamı (sandbox / test), UAT (kullanıcı kabul testi), Olay kaydı (incident)

Deneme ortamı (sandbox / test)

Canlı stoku bozmadan entegrasyon ve süreç denenen kopya. Canlıda “bir bakayım” denemesi, sipariş ve stok kaydını kirletir.

Ayrıca: UAT (kullanıcı kabul testi), Değişiklik kontrolü

Etiket şablonu

Barkod, metin ve logo alanlarının taşıyıcı veya müşteri formatına göre tanımı. Şablon ile veri kaynağı ayrılmazsa her yeni taşıyıcı kod ister.

Ayrıca: Yazıcı yönlendirme, Kargo / taşıyıcı entegrasyonu

Gecikme (latency)

Okutma ile sistem yanıtı arasındaki süre. Yüksek gecikme, operatörün ikinci kez basmasına ve çift kayda yol açar.

Ayrıca: RF (radyo frekanslı) operasyon, Çevrimdışı çalışma modu

Idempotent işlem

Aynı isteğin ikinci kez gelmesinin yeni bir hareket doğurmaması. Ağ tekrarı ve zaman aşımı, bu kural yoksa çift mal kabul veya çift sevk üretir.

Ayrıca: API, Mesaj kuyruğu

Mesaj kuyruğu

Sistemler arası olayların sıraya alınıp tekrar denenebildiği tampon. Kuyruk yoksa kısa bir kesinti, sipariş ve hareket kaybına dönüşür.

Ayrıca: Webhook, Idempotent işlem, Arayüz izleme

OAuth / yetkilendirilmiş API

Sistemlerin şifre paylaşmadan, süreli ve kapsamlı jetonla konuşması. Paylaşılan “admin” şifresi, kim çıktı bilinmez hâle getirir.

Ayrıca: API, Denetim izi (audit trail)

Olay kaydı (incident)

Kesinti, veri hatası veya güvenlik olayının zaman, etki ve çözüm derlemesi. Yazılmayan olay, aynı kesintinin her seferinde ilk kez yaşanmasına yol açar.

Ayrıca: Değişiklik kontrolü, SLA (hizmet seviyesi anlaşması)

RPO ve RTO

RPO: kesinte en fazla ne kadar verinin kaybolabileceği. RTO: sistemin ne kadar sürede ayağa kalkacağı. İkisi yazılmazsa “yedek var” cümlesi ölçümsüz kalır.

Ayrıca: Yedekleme, Felaket kurtarma

Yazıcı yönlendirme

Etiket ve belgenin hangi istasyondaki hangi yazıcıya gideceği. Yanlış yazıcı, yanlış kapıya etiket basar; sevkiyat karışır.

Ayrıca: Etiket şablonu, Paketleme istasyonu

Başa dön ↑

Lojistik ve tedarik zinciri

4PL (dördüncü parti lojistik)

Birden çok 3PL, taşıyıcı ve depoyu sizin adınıza tasarlayıp yöneten katman. Yazılım ve sözleşme orkestrasyonu 3PL’nin operasyon icrasından ayrılır.

Ayrıca: 3PL (Üçüncü parti lojistik), TMS (Taşıma Yönetim Sistemi)

5S

Ayıkla, düzenle, temizle, standardize et, sürdür. Depoda adres etiketi, boş palet ve koridor disiplininin yalın karşılığıdır; yazılım tek başına 5S yapmaz.

Ayrıca: Lokasyon (adres), Poka-yoke (hata önleme)

Bekleyen sipariş (backorder)

Stoğu yetmeyen sipariş satırının açık kalması. WMS mal gelince otomatik serbest bırakabilir; müşteri vaadi yazılmazsa sessizce birikir.

Ayrıca: Kısmi teslimat, Stoksuzluk, ATP (vaat edilebilir stok)

Çeki listesi (packing list)

Sevkiyattaki koli, palet ve kalem dökümü. Mal kabulde ASN yoksa fiilî sayım bu listeye karşı yapılır.

Ayrıca: ASN (Ön sevkiyat bildirimi), Konşimento (B/L)

Dağıtım merkezi (DC)

Stokun tutulup siparişin karşılandığı bölgesel depo. Fulfillment merkezi e-ticaret parçasına, klasik DC palet ve mağaza beslemeye daha yakındır.

Ayrıca: Karşılama merkezi (fulfillment center), Hub-and-spoke

Dekonsolidasyon

Tek gelen yükün alıcı, sipariş veya kanala göre parçalanması. Cross-dock ve aktarma deposunun ilk adımıdır; yanlış ayırım sonraki bütün sapmayı doğurur.

Ayrıca: Konsolidasyon, Cross-docking

Depo yerleşim planı

Kabul, rezerv, toplama, paketleme ve sevk alanlarının dolaşımla yerleştirilmesi. Yazılım kötü yerleşimi düzeltmez; yürüyüş ve çapraz akış plandan doğar.

Ayrıca: Slotting (yerleşim optimizasyonu), Dar koridor (VNA)

Dropshipping

Siparişin sizin deponuza uğramadan tedarikçiden müşteriye gitmesi. WMS bu akışta yoksa da iade ve şikâyet sizin kaydınıza düşer; kanal kuralı yazılmalıdır.

Ayrıca: Çok kanallı (omnichannel) karşılama, İade yönetimi (returns)

Emniyet stoğu

Talep veya tedarik sapmasına karşı tutulan tampon miktar. Depoda yer işgal eder; hesabı WMS değil, planlama yapar, WMS eldeki gerçeği gösterir.

Ayrıca: Sipariş noktası, Stoksuzluk, Tedarik / çevrim süresi (lead time)

EOQ (ekonomik sipariş miktarı)

Sipariş maliyeti ile stok bulundurma maliyetini dengeleyen klasik sipariş büyüklüğü. Depo kapasitesi ve SKT, formülün üstüne gerçek kısıt olarak biner.

Ayrıca: Stok bulundurma maliyeti, Sipariş noktası

Erteleme (postponement)

Nihai biçim, etiket veya paketlemenin talebe kadar bekletilmesi. Depoda kitting ve VAS olarak görünür; ana stok evrensel kalır.

Ayrıca: Kitting / set yapma, Katma değerli hizmet (VAS)

GTİP / HS kodu

Gümrük tarife istatistik pozisyonu: eşyanın dünya çapında sınıflandırıldığı numara. Yanlış kod, antrepo stokunu ve vergiyi yanlış bağlar.

Ayrıca: Gümrük beyannamesi, Antrepo

Hub-and-spoke

Merkez deponun (hub) uydu depolara (spoke) beslediği ağ. Aktarma stoğu ve STO disiplini bozulursa uydu depo ya şişer ya stoksuz kalır.

Ayrıca: Stok transfer siparişi (STO), Dağıtım merkezi (DC)

Incoterms

Teslim yerinin, navlun ve hasar riskinin kimde olduğunun uluslararası tanımı (FOB, CIF, DAP, DDP vb.). Depo, malın ne zaman “sizin stok” olduğunu bu tanımdan okur.

Ayrıca: Landed cost (varış maliyeti), Konşimento (B/L)

Karanlık mağaza (dark store)

Müşteriye kapalı, yalnız toplama ve teslim için kullanılan mağaza formatı. WMS veya mağaza sistemi, vitrin stoğu ile toplama stoğunu karıştırmamalıdır.

Ayrıca: Mikro karşılama, Mağazadan sevk (ship-from-store)

Karşılama merkezi (fulfillment center)

Parça ve koli siparişinin toplanıp kargoya verildiği depo. Yoğun SKU, kısa kesim saati ve iade alanı klasik DC’den ayırır.

Ayrıca: Dağıtım merkezi (DC), Çok kanallı (omnichannel) karşılama, Mikro karşılama

Karşılama oranı (fill rate)

Sipariş veya satırın eldeki stokla ilk seferde karşılanma yüzdesi. Düşük oran, emniyet stoğu veya alokasyon kuralı sorunudur; depo doğruluğu ayrı ölçülür.

Ayrıca: OTIF (zamanında ve eksiksiz), Stoksuzluk, Kusursuz sipariş

Konsinye stok

Malın sizin deponuzda durup mülkiyetin tedarikçide kalması. Kullanılınca faturalanır; WMS statü ve sahip alanını karıştırırsa mali stok şaşar.

Ayrıca: VMI (tedarikçi yönetimli stok), Stok statüsü

Konsolidasyon

Birden çok küçük sevkiyatın tek yükte birleştirilmesi. Depoda staging alanında siparişlerin aynı araca toplanmasıdır; etiket ve kapı karışması riskidir.

Ayrıca: Dekonsolidasyon, Sevke hazırlama (staging), Milk-run

Konşimento (B/L)

Taşıyıcının malı teslim aldığını gösteren, çoğu deniz taşımasında mülkiyet belgesi. Antrepo ve liman deposunda konşimento kalemi ile stok bağlanır.

Ayrıca: Incoterms, Antrepo, Çeki listesi (packing list)

Landed cost (varış maliyeti)

Ürünün depoya girene kadarki birim maliyeti: mal, navlun, sigorta, gümrük ve elleçleme. Yerleştirme kararı yalnız alım fiyatına bakarsa gerçek kâr görünmez.

Ayrıca: Incoterms, TCO (toplam sahip olma maliyeti)

Mağazadan sevk (ship-from-store)

Siparişin depo yerine mağaza stoğundan çıkması. Mağaza sayımı ve rezervasyonu WMS kadar bazen daha zayıftır; vaat buna göre temkinli kurulur.

Ayrıca: Çok kanallı (omnichannel) karşılama, Karanlık mağaza (dark store)

Mikro karşılama

Şehir içinde, kısa teslim için küçük otomatik veya yarı otomatik stok alanı. Kapasite sınırlıdır; ana DC ile stok paylaşımı kurala bağlanır.

Ayrıca: Karşılama merkezi (fulfillment center), Karanlık mağaza (dark store)

Milk-run

Aynı aracın birden çok tedarikçi veya müşteriyi sırayla dolaşması. Mal kabul ve sevk randevusu bu tur saatine bağlanmazsa kapı kuyruğu oluşur.

Ayrıca: Kapı ve randevu (dock scheduling), Konsolidasyon

Ölü stok

Uzun süredir hareketsiz, satılamaz veya süresi geçmiş stok. Yer işgal eder; slotting ve sayım sıklığı bunu görünür kılmazsa maliyet gizlenir.

Ayrıca: Stok devir hızı, SKT (son kullanma tarihi), ABC analizi

Sipariş noktası

Stok bu seviyenin altına inince yeni tedarikin tetiklendiği eşik. Eşik emniyet stoğu ve tedarik süresine göre kurulur; depo yalnızca düşüşü görür.

Ayrıca: Emniyet stoğu, Tedarik / çevrim süresi (lead time), EOQ (ekonomik sipariş miktarı)

Son kilometre (last mile)

Paketin dağıtım merkezinden kapıya kadar olan ayağı. Depo kesim saati ve etiket doğruluğu, bu ayağın gecikmesinin sık nedenidir.

Ayrıca: Kesim saati (cut-off), Kargo / taşıyıcı entegrasyonu

Stok bulundurma maliyeti

Sermaye, yer, sigorta, fire ve eskimenin stoğa yüklediği yıllık maliyet. “Depo bedava” varsayımı, fazla stoğu görünmez kılar.

Ayrıca: EOQ (ekonomik sipariş miktarı), Ölü stok, TCO (toplam sahip olma maliyeti)

Stok devir hızı

Belirli sürede stoğun kaç kez satılıp yenilendiği. Yavaş depo, yüksek devirli ürünü yanlış yerleştirirse yürüyüş artar; düşük devir ölü stok işaretidir.

Ayrıca: Ölü stok, ABC analizi, Slotting (yerleşim optimizasyonu)

Stoksuzluk

Talep varken satılabilir stoğun bitmesi. Nedeni planlama, tedarik veya depo kaydı olabilir; WMS yalnız “lokasyonda yok” gerçeğini gösterir.

Ayrıca: Karşılama oranı (fill rate), Emniyet stoğu, Negatif stok

Tedarik / çevrim süresi (lead time)

Siparişin verilmesinden stoğa girmesine veya müşteriye çıkmasına kadar geçen süre. Depo içi dock-to-stock bu sürenin görünen parçasıdır.

Ayrıca: Dock-to-stock süresi, Emniyet stoğu

Tedarik zinciri

Hammaddeden müşteriye uzanan tedarik, üretim, depo ve dağıtım ağı. WMS bu ağın depo düğümüdür; zincirin stok gerçeğini oradan alır.

Ayrıca: WMS (Depo Yönetim Sistemi), 4PL (dördüncü parti lojistik)

VMI (tedarikçi yönetimli stok)

Tedarikçinin sizin deponuzdaki stoğu izleyip kendisinin ikmal etmesi. WMS’te stok sahibi ile fiziksel yer ayrılır; fatura zamanı ayrı kuraldır.

Ayrıca: Konsinye stok, Çok müşterili (multi-client) depo

XYZ analizi

Talebin öngörülebilirliğine göre sınıflandırma: X düzenli, Z düzensiz. ABC ile birlikte yerleşim ve emniyet stoğunu belirler.

Ayrıca: ABC analizi, Emniyet stoğu

Yeşil lojistik

Ambalaj, doluluk, boş km ve enerji kullanımını azaltarak aynı teslimatı daha az kaynakla yapma. WMS kutu atama ve dolu araç kuralıyla buna bağlanır; iddia ölçülmeden yazılmaz.

Ayrıca: Kutu atama (cartonization), Hacim kullanımı (cube utilization)

Yoldaki stok (pipeline)

Sipariş verilmiş ama henüz depoya girmemiş veya depolar arasında olan mal. ATP’ye katılmaz; STO ve ASN kapanmadan “elde” sanılır.

Ayrıca: Stok transfer siparişi (STO), ASN (Ön sevkiyat bildirimi), ATP (vaat edilebilir stok)

Başa dön ↑

İlgili sayfalar

Operasyon rehberleriWMS diziniWMS bulucuSeçim araç seti

Bir terimin tanımı eksik veya yanlış görünüyorsa kaynak göstererek yazın: info@wmsturkiye.com. Düzeltmeler yayın ilkelerimize göre yapılır. yayın ilkeleri