WMS sözlüğü
Depo ve WMS projelerinde geçen 230 terimin tanımı. Tanımlar operasyonda yerleşik kullanımı anlatır; ürün, fiyat veya pazar payı iddiası içermez.
Yazdıkça liste daralır. Tarayıcınızın arama kutusunu da kullanabilirsiniz.
Aramanıza uyan terim yok.
Temel kavramlar
- 3PL (Üçüncü parti lojistik)
-
Depolama ve dağıtımı sizin adınıza yürüten hizmet sağlayıcı. Kendi WMS'ini kullanır; müşteri bazlı stok ayrımı, hizmet ücretlendirmesi ve raporlama gerektirir.
Ayrıca: Çok müşterili (multi-client) depo, Hizmet ücretlendirme (billing)
- Çok kanallı (omnichannel) karşılama
-
Aynı stoktan mağaza, pazaryeri ve kendi sitesi gibi farklı kanalların beslenmesi. Depoda kanal bazlı öncelik, farklı paketleme ve iade akışı gerektirir.
Ayrıca: OMS (Sipariş Yönetim Sistemi), İade yönetimi (returns)
- Çok müşterili (multi-client) depo
-
Aynı tesiste birden çok müşterinin stokunun, kullanıcı yetkisinin ve raporunun birbirinden ayrı tutulması. 3PL kurulumlarının temel gereksinimidir.
Ayrıca: 3PL (Üçüncü parti lojistik), Hizmet ücretlendirme (billing)
- ERP
-
Kurumun finans, satın alma, satış, üretim ve stok kayıtlarını tutan ana sistem. Stok miktarını bilir; deponun içindeki lokasyon, görev ve el terminali akışını çoğu kurulumda yönetmez.
- Hizmet ücretlendirme (billing)
-
3PL'de depolama, hareket, katma değerli hizmet ve sevkiyat başına ücretin sistemden hesaplanması. Hesaplamanın dayanağı WMS'teki hareket kayıtlarıdır.
Ayrıca: 3PL (Üçüncü parti lojistik), Katma değerli hizmet (VAS)
- İstisna kuyruğu
-
Kurala uymayan işin (eksik, hasar, okutulmayan, eşleşmeyen) ayrı bir listeye düşmesi. Kuyruk boşaltılmazsa operasyon “sistem çalışıyor” görünüp sahada durur.
Ayrıca: Eksik toplama (short pick), OSD (fazla / eksik / hasar), Yönlendirilmiş iş (directed work)
- WMS (Depo Yönetim Sistemi)
-
Deponun içindeki işi yöneten yazılım: mal kabulden yerleştirmeye, toplamadan sevkiyata kadar her hareketi lokasyon ve stok düzeyinde kaydeder, görev olarak dağıtır ve izlenebilir kılar.
Ayrıca: ERP, WCS (Depo Kontrol Sistemi), TMS (Taşıma Yönetim Sistemi)
- Yönlendirilmiş iş (directed work)
-
Operatörün sıradaki görevi sistemden alması; lokasyon, miktar ve sıra ekranda gelir. Kâğıt veya ezberle iş yapmanın karşıtıdır; sapma kayda düşer.
Mal kabul ve yerleştirme
- ASN (Ön sevkiyat bildirimi)
-
Tedarikçinin göndereceği sevkiyatı önceden bildirmesi: kalem, miktar, palet ve etiket bilgisi. ASN varsa mal kabul okutmaya, yoksa saymaya dayanır.
Ayrıca: Mal kabul (goods receipt), SSCC (sevkiyat birimi kodu)
- Cross-docking
-
Gelen malın depoya yerleştirilmeden doğrudan sevkiyata yönlendirilmesi. Stok maliyetini düşürür; ASN doğruluğu ve zamanlama disiplini ister.
Ayrıca: ASN (Ön sevkiyat bildirimi), Sevke hazırlama (staging)
- Gelen teslimat (inbound delivery)
-
Tedarikçiden veya başka depodan beklenen sevkiyatın sistem belgesi. ASN veya satınalma siparişinden türer; mal kabul bu belgeye karşı yapılır.
Ayrıca: ASN (Ön sevkiyat bildirimi), Mal kabul (goods receipt), Giden teslimat (outbound delivery)
- İkmal (replenishment)
-
Toplama alanındaki stokun rezerv alandan beslenmesi. Min/maks seviyeye veya siparişe göre tetiklenir; ikmal gecikmesi toplamayı durdurur.
- Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma
-
Malın kullanılabilir olduğuna karar verilene kadar bloke statüde tutulması; onaylanınca serbest bırakılması. Gıda, ilaç ve otomotivde zorunlu bir adımdır.
Ayrıca: Stok statüsü, Karantina alanı
- Karantina alanı
-
Bloke, hasarlı veya kararı beklenen malın fiziksel olarak ayrıldığı bölge. Sistemdeki bloke statüsünün sahadaki karşılığıdır.
Ayrıca: Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma, Stok statüsü
- Kör kabul (blind receipt)
-
Sistemin beklenen miktarı operatöre göstermeden saydırması. Sayım disiplinini artırır, tedarikçi eksiklerini görünür kılar; süreyi bir miktar uzatır.
Ayrıca: Mal kabul (goods receipt)
- Mal kabul (goods receipt)
-
Gelen malın sayılarak, kontrol edilerek ve kaydedilerek stoka alınması. Burada yapılan hata (yanlış ürün, eksik miktar, atlanan kontrol) sonraki bütün süreçlere taşınır.
Ayrıca: ASN (Ön sevkiyat bildirimi), Kör kabul (blind receipt), Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma
- OSD (fazla / eksik / hasar)
-
Mal kabulde sayılanın belgeden fazla, eksik veya hasarlı çıkması. Temel üç istisna tipi; her biri ayrı neden kodu, fotoğraf ve tedarikçi bildirimi ister.
Ayrıca: Mal kabul (goods receipt), Neden kodu (reason code), Hasar kodu
- Yerleştirme (putaway)
-
Kabul edilen malın uygun lokasyona taşınması. Kural bazlı yerleştirme; ürün özelliği, hacim, devir hızı ve ekipman kısıtına göre lokasyonu sistem önerir.
Ayrıca: Slotting (yerleşim optimizasyonu), İkmal (replenishment)
Stok, lokasyon ve sayım
- ABC analizi
-
Ürünleri hareket hacmi veya değerine göre sınıflandırma. Depoda çoğunlukla toplama sıklığına göre yapılır ve yerleşim ile sayım sıklığını belirler.
Ayrıca: Slotting (yerleşim optimizasyonu), Döngüsel sayım (cycle count)
- Adresler arası transfer
-
Stokun bir lokasyondan diğerine taşınması. Okutmadan yapılan taşıma, sayım farklarının ve yanlış toplamanın en yaygın nedenidir.
Ayrıca: Lokasyon (adres)
- Döngüsel sayım (cycle count)
-
Deponun bir bölümünün düzenli aralıklarla, operasyon durmadan sayılması. Yıl sonu tam sayıma göre hatayı erken yakalar.
Ayrıca: Tam sayım, Stok doğruluğu
- FEFO / FIFO
-
FEFO: son kullanma tarihi en yakın olan önce çıkar. FIFO: önce giren önce çıkar. Gıda ve ilaçta FEFO, dayanıklı üründe çoğunlukla FIFO uygulanır.
Ayrıca: SKT (son kullanma tarihi), Lot / parti
- İzlenebilirlik
-
Bir ürünün hangi partiden geldiğini, depoda nerede durduğunu ve kime gittiğini geriye dönük gösterebilme. Geri çağırmanın ölçülebilir karşılığıdır.
Ayrıca: Lot / parti, Seri numarası, İTS (İlaç Takip Sistemi)
- Lokasyon (adres)
-
Depoda stokun durduğu tanımlı yer: koridor, raf, göz veya blok alanı. Adres yapısı olmadan “stok var” bilgisi operasyonel olarak işe yaramaz.
- Lokasyon dondurma (freeze)
-
Sayım veya kalite kararı bitene kadar o adrese giriş-çıkışın kapatılması. Dondurulmadan sayılan yer, hareket gördüğü için fark üretir.
- Lokasyon kapasitesi
-
Bir gözün hacim, ağırlık veya palet cinsinden sınırı. WMS yerleştirme önerisini bu sınıra göre keser; tanımsız kapasite, tıkalı koridor ve hasar üretir.
Ayrıca: Yerleştirme (putaway), Lokasyon (adres), Hacim kullanımı (cube utilization)
- Lot / parti
-
Aynı koşulda üretilen veya alınan ürün grubuna verilen numara. Geri çağırma, şikâyet incelemesi ve raf ömrü yönetiminin temelidir.
Ayrıca: SKT (son kullanma tarihi), Seri numarası, FEFO / FIFO
- Neden kodu (reason code)
-
Düzeltme, eksik, hasar, iade veya sayım farkına yazılan standart gerekçe. Raporlanabilir olmayan serbest metin, kalite ve stok analizini körleştirir.
Ayrıca: Stok düzeltme (adjustment), OSD (fazla / eksik / hasar), Hasar kodu
- Negatif stok
-
Sistemin eksi bakiye göstermesi. Çoğunlukla kayıt sırası hatasının veya okutulmadan yapılan hareketin işaretidir; kural olarak engellenmelidir.
Ayrıca: Stok doğruluğu
- Seri numarası
-
Tek bir fiziksel ürünü ayırt eden numara. Garanti, servis ve yüksek değerli ürün takibinde kullanılır; toplama ve sevkiyatta ayrı okutma gerektirir.
Ayrıca: Lot / parti, İzlenebilirlik
- SKT (son kullanma tarihi)
-
Ürünün tüketilebileceği son tarih. Depoda hem yerleştirme hem toplama kuralını etkiler; kalan raf ömrü müşteri sözleşmelerinde şart olabilir.
Ayrıca: FEFO / FIFO, Lot / parti
- Slotting (yerleşim optimizasyonu)
-
Hangi ürünün hangi lokasyonda duracağına devir hızı, hacim, ağırlık ve birlikte sipariş edilme ilişkisine göre karar verilmesi. Düzenli tekrarlanan bir analizdir.
Ayrıca: ABC analizi, Toplama yüzü (pick face)
- Stok düzeltme (adjustment)
-
Sistem miktarının sayım veya tespit sonrası bilinçli değiştirilmesi. Yetki, neden kodu ve çift onay olmadan yapılan düzeltme izlenebilirliği bozar.
Ayrıca: Neden kodu (reason code), Çift onay, Döngüsel sayım (cycle count)
- Stok statüsü
-
Aynı ürünün kullanılabilir, bloke, karantinada, hasarlı veya rezerve gibi durumları. Statü, satılabilir miktarın ne olduğunu belirler.
Ayrıca: Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma, Rezervasyon
- Stok transfer siparişi (STO)
-
İki depo veya iki tesis arasında planlanan mal hareketi. Çıkış deposunda outbound, giriş deposunda inbound belgesi doğar; yoldaki stok ayrıca izlenir.
Ayrıca: Giden teslimat (outbound delivery), Gelen teslimat (inbound delivery), Yoldaki stok (pipeline)
- Tam sayım
-
Tüm stokun tek seferde, genellikle operasyon durdurularak sayılması. Mali kapanış için gerekir; tek başına stok doğruluğunu sürdürmez.
Ayrıca: Döngüsel sayım (cycle count)
Toplama ve sipariş
- Alokasyon
-
Hangi siparişin hangi stoktan karşılanacağına karar verilmesi. Öncelik kuralları; teslim zamanı, kanal, müşteri ve raf ömrüne göre belirlenir.
Ayrıca: Rezervasyon, Dalga (wave)
- ATP (vaat edilebilir stok)
-
Rezerve ve bloke düşüldükten sonra müşteriye söz verilebilecek miktar. ERP veya OMS hesaplar; WMS’deki statü ve rezervasyon gerçeği yansıtmazsa vaat bozulur.
Ayrıca: Rezervasyon, Stok statüsü, OMS (Sipariş Yönetim Sistemi)
- Bölge toplama (zone picking)
-
Her operatörün yalnız kendi bölgesinden toplaması; sipariş bölgeler arasında aktarılır. Yoğun depolarda çakışmayı azaltır.
Ayrıca: Toplama (picking), Pick-and-pass
- Dalga (wave)
-
Siparişlerin gruplanıp belirli bir zaman diliminde birlikte işlenmesi. Kargo kesim saatine ve sevkiyat kapasitesine göre planlanır.
- Dalgasız (waveless) işleme
-
Siparişin gelir gelmez sürekli akışla işlenmesi. Hızlı teslim vaadi olan e-ticarette yaygındır; kapasite dengesi kritiktir.
Ayrıca: Dalga (wave)
- Eksik toplama (short pick)
-
Lokasyonda beklenen miktarın bulunamaması. WMS ya ikmal tetikler, ya alternatif lokasyon önerir, ya da siparişi kısmi bırakır; neden kodu yazılmazsa kök neden kaybolur.
Ayrıca: Neden kodu (reason code), İkmal (replenishment), Kısmi teslimat
- İcmal listesi (pick list)
-
Bir toplama görevinin kalem, miktar ve lokasyon dökümü. Kâğıt, el terminali, sesli veya ışıklı olarak verilebilir.
- İkame (substitution)
-
Siparişteki SKU yerine eşdeğer başka bir SKU’nun verilmesi. Kural, müşteri sözleşmesi ve lot/SKT kısıtı yazılmazsa yanlış ürün çıkar.
Ayrıca: SKU (stok tutma birimi), Alokasyon
- Küme toplama (cluster picking)
-
Birkaç siparişin aynı arabada, sipariş bazında ayrı kaplarda toplanması. Parti toplamadan farkı, ayrıştırmanın tur sırasında yapılmasıdır.
Ayrıca: Toplu / parti toplama (batch picking), Tek sipariş toplama (discrete picking)
- Pick-and-pass
-
Siparişin kutu veya kap hâlinde bölgeden bölgeye aktarılarak tamamlanması. Bölge toplamanın konveyörlü uygulamasıdır.
Ayrıca: Bölge toplama (zone picking), Konveyör
- Rezervasyon
-
Bir siparişe ayrılan stokun başka siparişe verilmemesi için kilitlenmesi. Rezervasyon disiplini yoksa aynı stok iki kez satılır.
Ayrıca: Alokasyon, Stok statüsü
- Sesli toplama (voice picking)
-
Görevin kulaklıkla verilip sesle onaylanması. Elleri serbest bırakır; gürültü, dil ve doğrulama kodu tasarımı başarıyı belirler.
Ayrıca: İcmal listesi (pick list), Pick-to-light
- Tek sipariş toplama (discrete picking)
-
Operatörün bir turda yalnız bir siparişi tamamlaması. Basit ve hata oranı düşüktür; yürüme süresi yüksektir.
- Toplama (picking)
-
Siparişteki ürünlerin lokasyonlardan alınması. Depo iş gücünün en büyük payı buradadır; yöntem seçimi doğrudan maliyeti etkiler.
Ayrıca: Toplu / parti toplama (batch picking), Bölge toplama (zone picking), Dalga (wave)
- Toplama rotası
-
Operatörün lokasyonları hangi sırayla gezeceği. Doğru rota yürüme mesafesini kısaltır; ürün yerleşimi değişince rota mantığı da gözden geçirilmelidir.
Ayrıca: İcmal listesi (pick list), Slotting (yerleşim optimizasyonu)
- Toplama yüzü (pick face)
-
Operatörün ürünü aldığı, genellikle yer seviyesine yakın sabit lokasyon. Devir hızı yüksek ürünlerin toplama yüzüne yakın olması yürüme süresini kısaltır.
Ayrıca: İkmal (replenishment), Slotting (yerleşim optimizasyonu)
- Toplu / parti toplama (batch picking)
-
Birden çok siparişin aynı turda toplanması. Yürüme süresini azaltır, ayrıştırma (sortation) adımı ekler.
Ayrıca: Toplama (picking), Ayrıştırma (sortation)
Paketleme ve sevkiyat
- Ayrıştırma (sortation)
-
Toplu toplanan ürünlerin sipariş, kanal veya taşıyıcıya göre ayrılması. Elle, put-to-light ile veya sorter ekipmanıyla yapılır.
Ayrıca: Toplu / parti toplama (batch picking), Sorter (ayrıştırıcı)
- Bölünmüş sevkiyat (split shipment)
-
Tek siparişin birden çok dalga, kapı veya taşıyıcıyla çıkması. Müşteri iletişimi ve e-irsaliye kalemi buna göre parçalanır.
- Giden teslimat (outbound delivery)
-
Müşteriye veya başka depoya çıkacak sevkiyatın sistem belgesi. Alokasyon, toplama ve yükleme bu belge üzerinden kapanır.
Ayrıca: Alokasyon, Yükleme (loading), Gelen teslimat (inbound delivery)
- Hacimsel (desi) ağırlık
-
Taşıyıcının kutu hacminden hesapladığı ağırlık. Gerçek ağırlıkla karşılaştırılıp büyük olanı ücretlendirildiği için boş hacim doğrudan maliyettir.
- İade yönetimi (returns)
-
Geri gelen ürünün kabulü, incelenmesi ve yeniden satılabilir, onarılacak veya imha olarak ayrılması. E-ticarette ayrı bir operasyondur.
- Kapı ve randevu (dock scheduling)
-
Araçların hangi kapıya, hangi saatte geleceğinin planlanması. Kapı darboğazı, depo içi hız artışını görünmez kılar.
Ayrıca: Sevke hazırlama (staging), Saha / römork yönetimi (yard)
- Katma değerli hizmet (VAS)
-
Etiketleme, kitting, hediye paketi, ütü, sayım gibi depoda yapılan ek işler. 3PL'de ayrıca ücretlendirilir ve iş gücü planına girer.
- Kesim saati (cut-off)
-
Aynı gün sevk edilecek siparişlerin son kabul saati. Depo planının çoğu, bu saate göre geri doğru kurulur.
- Kısmi teslimat
-
Siparişin eldeki stok kadarının sevk edilip kalanın açık bırakılması. Sözleşme ve kanal kuralı izin vermiyorsa WMS kısmi kapanışı engeller.
Ayrıca: Eksik toplama (short pick), Bekleyen sipariş (backorder), Bölünmüş sevkiyat (split shipment)
- Kitting / set yapma
-
Birden çok ürünün depoda tek bir satış birimine dönüştürülmesi. Stok kaydında bileşen ile set arasında dönüşüm gerektirir.
Ayrıca: Katma değerli hizmet (VAS)
- Kutu atama (cartonization)
-
Siparişin hangi kutuya, kaç kutuya sığacağının boyut ve ağırlıktan hesaplanması. Yanlış kutu navlunu ve hasarı artırır; hesap ana verideki ölçüye bağlıdır.
Ayrıca: Paketleme (packing), Boyut ve ağırlık verisi, Hacimsel (desi) ağırlık
- Paketleme (packing)
-
Toplanan ürünlerin uygun kutuya yerleştirilip kapatılması, etiketlenmesi ve tartılması. Kutu seçimi navlunu ve hasar oranını doğrudan etkiler.
Ayrıca: Paketleme istasyonu, Kargo / taşıyıcı entegrasyonu, Hacimsel (desi) ağırlık
- Paketleme istasyonu
-
Tartı, etiket yazıcısı, kutu stoku ve ekranın bir arada olduğu çalışma noktası. Tasarımı, sevkiyat kapasitesinin üst sınırını belirler.
Ayrıca: Paketleme (packing)
- Saha / römork yönetimi (yard)
-
Tesis sahasındaki araç ve römorkların yerinin takibi. Büyük dağıtım merkezlerinde kapı planıyla birlikte yürür.
- Sevke hazırlama (staging)
-
Yüklemeye hazır sevkiyatın kapı önünde, sevkiyat veya taşıyıcı bazında toplanması. Karışmayı önlemek için alan ve etiket disiplini gerekir.
Ayrıca: Yükleme (loading), Kapı ve randevu (dock scheduling)
- Tersine lojistik
-
Ürünün müşteriden tedarikçiye doğru akışı: iade, garanti, ambalaj ve geri dönüşüm. Maliyeti çoğu kurulumda hafife alınır.
Ayrıca: İade yönetimi (returns)
- Yükleme (loading)
-
Sevkiyatın araca aktarılması ve sistemde sevk edildi olarak kapatılması. Yükleme okutması, eksik veya yanlış araca giden koliyi yakalayan son kontroldür.
Ayrıca: Sevke hazırlama (staging), Sevk irsaliyesi
Veri, barkod ve tanımlayıcılar
- Ana veri (master data)
-
Ürün, lokasyon, tedarikçi ve müşteri tanımları. WMS projelerinin gecikme nedenleri arasında ana verinin eksikliği başı çeker.
Ayrıca: SKU (stok tutma birimi), Lokasyon (adres)
- Birim dönüşümü (UOM)
-
Adet, koli, palet gibi birimler arasındaki katsayılar. Yanlış katsayı, sayım farkının en sessiz kaynağıdır.
Ayrıca: SKU (stok tutma birimi), Stok doğruluğu
- Boyut ve ağırlık verisi
-
Ürünün en, boy, yükseklik ve ağırlığı. Kutu seçimi, palet planı ve navlun hesabı bu veriye dayanır; eksikse tahminle çalışılır.
- DataMatrix / 2D kare kod
-
Küçük alana çok veri sığdıran iki boyutlu kod. İlaç kutularında ürün, parti, SKT ve seri numarasının taşındığı biçimdir.
Ayrıca: İTS (İlaç Takip Sistemi), Seri numarası
- Değişken ağırlık (catch weight)
-
Her birimin ağırlığının farklı olduğu ürün (et, peynir, rulo). Stok hem adet hem kg ile tutulur; sevkiyatta tartı kaydı fatura miktarını belirler.
- Denetim basamağı (check digit)
-
Barkod veya adres kodunun sonuna eklenen, yanlış okutmayı yakalayan basamak. Sesli toplamada da lokasyon doğrulaması için kullanılır.
- GLN (küresel yer numarası)
-
Tesis, depo veya kapı gibi bir lojistik yerinin GS1 kimliği. ASN ve e-belgede “nereden-nereye” alanının standart karşılığıdır.
- GS1-128 ve uygulama tanımlayıcıları
-
Barkod içine parti, SKT, miktar gibi alanların standart kodlarla yazılması. Tek okutmayla birden çok alanın girilmesini sağlar.
Ayrıca: GTIN / EAN barkodu, SSCC (sevkiyat birimi kodu), Lot / parti
- GTIN / EAN barkodu
-
Ürünü küresel olarak tanımlayan numara. Tedarikçi barkodunun okunabilir ve tekil olması, mal kabulde okutmayı mümkün kılar.
Ayrıca: SKU (stok tutma birimi), GS1-128 ve uygulama tanımlayıcıları
- LPN / palet kimliği
-
Bir palet, koli veya taşıma birimine verilen benzersiz kimlik. İçindekini tek okutmayla taşımayı ve izlemeyi sağlar.
Ayrıca: SSCC (sevkiyat birimi kodu), Taşıma birimi (handling unit)
- RFID
-
Radyo frekansıyla, görüş hattı olmadan okuma. Hazır giyim ve varlık takibinde kullanılır; etiket maliyeti ve okuma güvenilirliği kurulum kararını belirler.
Ayrıca: El terminali ve okuyucu
- SKU (stok tutma birimi)
-
Satılabilir her farklı ürün varyantının kodu. Renk, beden veya ambalaj farkı ayrı SKU demektir; SKU sayısı depo tasarımının girdisidir.
Ayrıca: GTIN / EAN barkodu, Birim dönüşümü (UOM)
- SSCC (sevkiyat birimi kodu)
-
Palet veya koli gibi lojistik birimi benzersiz tanımlayan numara. ASN ile birlikte kullanıldığında mal kabul tek okutmaya iner.
- Taşıma birimi (handling unit)
-
Fiziksel olarak birlikte hareket eden stok paketi: palet, kafes, koli. Sistemde içeriği, ağırlığı ve kimliğiyle tutulur.
- Toplama hiyerarşisi (aggregation)
-
Seri veya kutunun hangi kolide, kolinin hangi palette olduğunun ebeveyn-çocuk kaydı. İlaç ve tıbbi cihazda bozulan hiyerarşi, bildirim hatası üretir.
Ayrıca: Seri numarası, Taşıma birimi (handling unit), İTS (İlaç Takip Sistemi)
Entegrasyon ve sistemler
- API
-
Sistemlerin birbirine veri sorup yazdığı arayüz. Anlık entegrasyonun temelidir; hız sınırı, kimlik doğrulama ve hata yönetimi sözleşmede yer almalıdır.
Ayrıca: Webhook, ERP–WMS entegrasyonu
- Ara katman (middleware)
-
Sistemler arasındaki mesajı dönüştüren, kuyruklayan ve yeniden deneyen katman. Hata ayıklamayı kolaylaştırır, bir bağımlılık daha ekler.
- Çevrimdışı çalışma modu
-
Bağlantı kesildiğinde operasyonun sınırlı da olsa sürmesi ve bağlantı gelince kayıtların eşitlenmesi. Bulut kurulumlarında sorulması gereken sorudur.
Ayrıca: Bulut (SaaS) kurulum, RF (radyo frekanslı) operasyon
- EDI
-
Sipariş, irsaliye ve fatura gibi belgelerin standart biçimde firmalar arasında aktarılması. Perakende zincirleri ve otomotivde yaygındır.
Ayrıca: ASN (Ön sevkiyat bildirimi), IDoc
- ERP–WMS entegrasyonu
-
İki sistemin sipariş, malzeme, stok ve hareket verisini birbirine aktarması. Kritik nokta hareket tiplerinin (movement type) ve stok durumlarının iki tarafta aynı anlama gelmesidir.
Ayrıca: Hareket tipi (movement type), IDoc, API
- Hareket tipi (movement type)
-
Stok hareketinin ERP'deki muhasebe ve stok etkisini belirleyen kod. WMS'teki her işlemin doğru hareket tipine eşlenmesi, entegrasyonun can alıcı noktasıdır.
Ayrıca: ERP–WMS entegrasyonu, IDoc
- IDoc
-
SAP sistemlerinde veri alışverişi için kullanılan belge yapısı. WMS entegrasyonunda malzeme, sipariş ve hareket mesajları bu yapıyla taşınabilir.
- Kargo / taşıyıcı entegrasyonu
-
Taşıyıcının sisteminden barkodlu etiket, takip numarası ve fiyat alınması. Etiket formatı ve iade akışı taşıyıcıya göre değişir.
- Mutabakat (reconciliation)
-
İki sistemdeki stok ve hareketlerin düzenli karşılaştırılması. Entegrasyon canlıya alındıktan sonra bırakılmaması gereken kontroldür.
Ayrıca: ERP–WMS entegrasyonu, Stok doğruluğu
- OMS (Sipariş Yönetim Sistemi)
-
Siparişi kanaldan alıp hangi depodan, hangi stoktan ve hangi sırayla karşılanacağına karar veren sistem. Çok kanallı satışta WMS'in önünde çalışır.
- TMS (Taşıma Yönetim Sistemi)
-
Sevkiyatın depo dışındaki kısmını yöneten sistem: taşıyıcı seçimi, rota, navlun ve teslim takibi. WMS sevk edilecek koliyi, TMS onun nasıl gideceğini bilir.
Ayrıca: WMS (Depo Yönetim Sistemi), Kargo / taşıyıcı entegrasyonu
Otomasyon ve ekipman
- AGV
-
Sabit rota veya kılavuz izleyerek taşıma yapan otomatik araç. Rota değişikliği altyapı işi gerektirir.
Ayrıca: AMR (otonom mobil robot), AS/RS (otomatik depolama ve alma)
- AMR (otonom mobil robot)
-
Ortamı algılayıp kendi rotasını kuran taşıma robotu. Kademeli yatırıma ve düzen değişikliğine AGV'den daha uygundur.
- AS/RS (otomatik depolama ve alma)
-
Ürünün otomatik makinelerle yerleştirilip alındığı sistem. Yüksek yoğunluk sağlar; yatırım ve bakım bağlılığı uzun vadelidir.
Ayrıca: WCS (Depo Kontrol Sistemi), Ürünü insana getirme (goods-to-person)
- Dar koridor (VNA)
-
Raf aralığının ancak özel forklift veya transpaletin sığacağı kadar dar olduğu düzen. Kapasite artar; WMS’in görev sırası ve çarpışma kuralı olmadan koridor kilitlenir.
Ayrıca: Depo yerleşim planı, Forklift terminali
- El terminali ve okuyucu
-
Operatörün görev aldığı ve okutma yaptığı cihaz. Cihaz seçimi, ekran akışı ve şarj planı saha verimini doğrudan etkiler.
Ayrıca: RF (radyo frekanslı) operasyon, Sesli toplama (voice picking)
- Forklift terminali
-
Araç üzerine monte edilen ekran ve okuyucu. Palet hareketlerinin araçtan inmeden kaydedilmesini sağlar.
Ayrıca: El terminali ve okuyucu, RF (radyo frekanslı) operasyon
- Konveyör
-
Kutu ve paletin sabit hat üzerinde taşınması. Akışı hızlandırır, yerleşimi kalıcı olarak sabitler; değişime direnci yüksektir.
- Pick-to-light
-
Lokasyondaki ışık ve göstergenin alınacak miktarı bildirmesi. Yoğun ve dar alanlı toplamada hızlıdır; sabit yatırım gerektirir.
- Put-to-light
-
Toplanan ürünün hangi siparişe konacağını ışıkla gösteren ayrıştırma yöntemi. Parti toplamanın ayrıştırma adımında kullanılır.
Ayrıca: Toplu / parti toplama (batch picking), Ayrıştırma (sortation)
- RF (radyo frekanslı) operasyon
-
Görevlerin kablosuz ağ üzerinden anlık olarak el terminaline gitmesi. Kapsama boşluğu, toplamayı kâğıda düşürür.
Ayrıca: El terminali ve okuyucu
- Sorter (ayrıştırıcı)
-
Ürünleri hedefe göre otomatik ayıran ekipman. Yüksek hacimde elle ayrıştırmanın yerini alır; hatalı okuma yönetimi kritik detaydır.
- Ürünü insana getirme (goods-to-person)
-
Operatörün yürümesi yerine ürünün istasyona getirilmesi. Yürüme süresini ortadan kaldırır; istasyon kapasitesi yeni darboğaz olur.
Ayrıca: AS/RS (otomatik depolama ve alma), AMR (otonom mobil robot)
- WCS (Depo Kontrol Sistemi)
-
Konveyör, sorter, AS/RS gibi ekipmanı gerçek zamanlı süren katman. WMS “ne yapılacak”, WCS “makine bunu nasıl yapacak” sorusunu yanıtlar.
Ayrıca: WES (Depo Yürütme Sistemi), AS/RS (otomatik depolama ve alma), Sorter (ayrıştırıcı)
- WES (Depo Yürütme Sistemi)
-
WMS ile WCS arasındaki işi dengeleyen katman: iş sırasını, dalgaları ve ekipman yükünü anlık olarak düzenler. Bazı ürünlerde ayrı modül, bazılarında WMS'in parçasıdır.
Ayrıca: WCS (Depo Kontrol Sistemi), Dalga (wave)
Ölçüm ve iş gücü
- Bekleme süresi (dwell time)
-
Malın veya aracın bir noktada (kapı, staging, karantina) durduğu süre. Uzayan dwell, kapasite değil akış sorunudur.
Ayrıca: Dock-to-stock süresi, Sevke hazırlama (staging), Kapı ve randevu (dock scheduling)
- Depo KPI'ları
-
Operasyonu ölçen göstergeler: satır/saat, sipariş doğruluğu, zamanında sevk, stok doğruluğu, kapı devir süresi. Ölçülmeyen iyileşme iddiası doğrulanamaz.
Ayrıca: Satır/saat (lines per hour), Sipariş doğruluğu, OTIF (zamanında ve eksiksiz)
- Dock-to-stock süresi
-
Malın kapıya inmesinden satılabilir stoka geçmesine kadar geçen süre. Mal kabul darboğazlarını gösteren en net ölçüdür.
Ayrıca: Mal kabul (goods receipt), Depo KPI'ları
- Görev iç içe (task interleaving)
-
Boş dönüşü azaltmak için gidiş ve dönüş görevlerinin aynı turda birleştirilmesi: örneğin yerleştirme sonrası yakındaki bir toplama. Mesafe ve ekipman kısıtı kurala yazılmalıdır.
Ayrıca: Yönlendirilmiş iş (directed work), Yerleştirme (putaway)
- Hacim kullanımı (cube utilization)
-
Raf veya aracın doldurulabilir hacminin ne kadarının dolduğu. Düşük kullanım yer kirası, aşırı doldurma ise hasar ve erişim kaybıdır.
- İş gücü yönetimi (LMS)
-
Görev sürelerinin standartlarla karşılaştırılıp performansın ölçülmesi. Adil standart kurulmadan uygulanırsa güveni bozar.
Ayrıca: Satır/saat (lines per hour), Depo KPI'ları
- Kapasite planı
-
Beklenen hacme göre kişi, ekipman ve alan ihtiyacının çıkarılması. Kampanya ve sezon tepe noktaları ayrı hesaplanır.
Ayrıca: Dalga (wave), Depo KPI'ları
- Kusursuz sipariş
-
Doğru ürün, doğru miktar, doğru belge, doğru zamanda ve hasarsız teslim. OTIF’in belge ve hasar boyutunu da içine alan bileşik ölçüttür.
Ayrıca: OTIF (zamanında ve eksiksiz), Sipariş doğruluğu, Karşılama oranı (fill rate)
- OEE (ekipman etkinliği)
-
Kullanılabilirlik, performans ve kalitenin çarpımıyla makine veriminin ölçülmesi. Depoda sorter veya AS/RS için anlamlıdır; insan toplamasına zorla uyarlanmaz.
Ayrıca: Depo KPI'ları, AS/RS (otomatik depolama ve alma), Sorter (ayrıştırıcı)
- OTIF (zamanında ve eksiksiz)
-
Siparişin hem söz verilen zamanda hem de tam olarak teslim edilme oranı. İki koşuldan biri sağlanmazsa sipariş OTIF sayılmaz.
Ayrıca: Depo KPI'ları
- Satır/saat (lines per hour)
-
Bir operatörün saatte tamamladığı toplama satırı sayısı. Yöntem ve yerleşim değişikliklerinin etkisi en çok bu göstergede görülür.
Ayrıca: Depo KPI'ları, Toplama (picking)
- Sipariş doğruluğu
-
Hatasız gönderilen siparişin toplam siparişe oranı. Müşteri şikâyeti ve iade maliyetiyle doğrudan ilişkilidir.
Ayrıca: Depo KPI'ları, İade yönetimi (returns)
- Stok doğruluğu
-
Sistemdeki miktarın sahadaki miktarla uyuşma oranı. Lokasyon bazında ölçülür; kalem bazında ölçülen doğruluk gerçek durumu olduğundan iyi gösterir.
Proje, sözleşme ve maliyet
- Bulut (SaaS) kurulum
-
Yazılımın sağlayıcının altyapısında çalışması ve abonelikle kullanılması. Güncelleme sağlayıcıda; veri yeri ve bağlantı kesintisi planı müşteriyle konuşulur.
Ayrıca: Kurum içi (on-premise) kurulum, Veri yeri (data residency)
- Canlıya geçiş (go-live)
-
Sistemin gerçek operasyonda kullanılmaya başlaması. Stok devri, paralel çalışma ve geri dönüş planı önceden yazılmalıdır.
- Demo senaryosu
-
Tedarikçiye kendi verinizle, kendi sürecinizi adım adım yaptırdığınız gösterim. Hazır sunum yerine senaryo istemek, gerçek yetenek farkını ortaya çıkarır.
- Destek ve bakım
-
Hata giderme, sürüm güncelleme ve danışmanlık kapsamının sözleşmede tanımlanması. Yıllık bakım bedeli TCO'nun kalıcı kalemidir.
Ayrıca: SLA (hizmet seviyesi anlaşması), TCO (toplam sahip olma maliyeti)
- Geri dönüş (ROI) ve geri ödeme süresi
-
Yatırımın sağladığı tasarrufun yatırımı ne sürede karşıladığı. Hesabın girdileri ölçülebilir olmalı; tahmine dayanan tasarruf iddiası doğrulanamaz.
- Kapsam kayması (scope creep)
-
Proje sırasında gereksinimlerin yazılı kapsam dışına genişlemesi. Süre ve maliyet aşımının en sık nedenidir.
- Kaynak kod emaneti (escrow)
-
Tedarikçinin faaliyeti sona ererse kaynak kodun üçüncü tarafça müşteriye açılmasını düzenleyen anlaşma. Kurum içi kritik kurulumlarda gündeme gelir.
Ayrıca: SLA (hizmet seviyesi anlaşması), Kurum içi (on-premise) kurulum
- Konfigürasyon
-
Ürünün kod değiştirmeden ayarlarla süreçlere uyarlanması. Güncellemeleri bozmadığı için özelleştirmeye tercih edilir.
Ayrıca: Özelleştirme (customisation)
- Kurum içi (on-premise) kurulum
-
Yazılımın kurumun kendi sunucusunda çalışması. Kontrol artar; güncelleme, yedek ve süreklilik sorumluluğu da kurumda kalır.
Ayrıca: Bulut (SaaS) kurulum
- Lisans modeli
-
Ücretin neye göre hesaplandığı: kullanıcı, eşzamanlı kullanıcı, cihaz, depo, sipariş hacmi veya işlem. Model, büyüdükçe maliyetin nasıl artacağını belirler.
Ayrıca: TCO (toplam sahip olma maliyeti)
- Özelleştirme (customisation)
-
Standart üründe kod düzeyinde değişiklik yapılması. Süreci birebir karşılar; güncelleme maliyetini ve bağımlılığı artırır.
- Referans görüşmesi
-
Tedarikçinin mevcut müşterisiyle, tercihen sizinkine benzer bir kurulum üzerine yapılan görüşme. Sorular önceden yazılmazsa görüşme tanıtıma döner.
Ayrıca: RFP (teklif talebi)
- RFP (teklif talebi)
-
Gereksinimlerin ve değerlendirme ölçütlerinin yazıldığı, tedarikçilerden yapılandırılmış teklif istenen belge. Karşılaştırılabilir teklifin ön koşuludur.
Ayrıca: Demo senaryosu, Referans görüşmesi
- SLA (hizmet seviyesi anlaşması)
-
Destek yanıt süresi, çözüm süresi ve erişilebilirlik taahhüdü. Ölçüm yöntemi ve istisnalar yazılmazsa taahhüt uygulanamaz.
- Stok devri (cutover)
-
Eski sistemdeki stokun sayılıp yeni sisteme lokasyon bazında aktarılması. Çoğu projede en riskli hafta sonudur.
Ayrıca: Canlıya geçiş (go-live), Tam sayım
- TCO (toplam sahip olma maliyeti)
-
Lisans veya abonelik, uygulama, entegrasyon, donanım, eğitim, bakım ve iç iş gücünün belirli bir süre için toplamı. Teklifleri yalnız lisans fiyatıyla karşılaştırmak yanıltır.
Ayrıca: Lisans modeli, Geri dönüş (ROI) ve geri ödeme süresi
- UAT (kullanıcı kabul testi)
-
Canlıya geçmeden önce süreçlerin gerçek kullanıcılarla, gerçek veriyle test edilmesi. Kabul ölçütleri yazılı değilse test bitmez.
Ayrıca: Demo senaryosu, Canlıya geçiş (go-live)
Türkiye: mevzuat ve gümrük
- Antrepo
-
Gümrük gözetimindeki eşyanın vergileri ödenmeden saklandığı yer. Stok hareketleri gümrük beyanıyla uyumlu tutulmak zorundadır.
Ayrıca: Serbest bölge, Gümrük beyannamesi
- e-İrsaliye
-
Sevk irsaliyesinin elektronik ortamda düzenlenip iletilmesi. Sevkiyat kapanışının e-belge akışıyla aynı anda çalışması gerekir.
Ayrıca: Sevk irsaliyesi, Yükleme (loading)
- Geri çağırma (recall)
-
Sorunlu bir partinin piyasadan toplanması. Depo tarafında parti bazında kimin hangi malı aldığının dakikalar içinde çıkarılabilmesi gerekir.
Ayrıca: İzlenebilirlik, Lot / parti
- Gümrük beyannamesi
-
Eşyanın gümrük işlemleri için beyan edildiği belge. Antrepoda stok kaydı ile beyanname kalemleri arasında izlenebilir bağ kurulur.
Ayrıca: Antrepo
- İTS (İlaç Takip Sistemi)
-
Türkiye'de beşerî tıbbi ürünlerin karekod ve bildirim yoluyla izlendiği sistem. Depoda mal kabul, sevk ve iade işlemleri bildirimle eşleşmek zorundadır.
Ayrıca: ÜTS (Ürün Takip Sistemi), DataMatrix / 2D kare kod, İzlenebilirlik
- KVKK
-
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. Depo yazılımında çalışan kayıtları, müşteri adres verisi ve kamera kayıtları bu kapsamda değerlendirilir.
Ayrıca: Veri yeri (data residency)
- Serbest bölge
-
Ülke sınırları içinde, gümrük mevzuatı açısından farklı kurallara tabi alan. Depo yazılımının bölge içi ve dışı hareketleri ayrı izlemesi gerekir.
Ayrıca: Antrepo
- Sevk irsaliyesi
-
Malın sevkinde düzenlenen, ne gönderildiğini gösteren belge. Depoda yükleme kaydıyla belgenin içeriği birbirini tutmalıdır.
Ayrıca: e-İrsaliye, Yükleme (loading)
- Soğuk zincir
-
Ürünün belirlenen sıcaklık aralığında tutulması ve bunun kayıtla gösterilmesi. Gıda ve ilaçta sıcaklık kaydı, teslimatın kabul koşuludur.
Ayrıca: SKT (son kullanma tarihi), İzlenebilirlik
- UDI (tıbbi cihaz tanımlayıcısı)
-
Tıbbi cihazın ürün ve üretim kimliğini taşıyan kod. Depoda kabul ve sevk, ÜTS bildirimi ve lot/seri kaydıyla aynı anda yürür.
Ayrıca: ÜTS (Ürün Takip Sistemi), Seri numarası, Toplama hiyerarşisi (aggregation)
- ÜTS (Ürün Takip Sistemi)
-
Tıbbi cihaz ve kozmetik ürünlerin Türkiye'de kayıt ve takibinin yapıldığı sistem. İlgili ürün gruplarında depo hareketleri bildirime bağlıdır.
Ayrıca: İTS (İlaç Takip Sistemi)
- Veri yeri (data residency)
-
Verinin fiziksel olarak hangi ülkede tutulduğu. Yurt dışına aktarım 6698 sayılı Kanun'un 9. maddesine tabidir; sözleşmede açıkça yazılmalıdır.
Ayrıca: KVKK, Bulut (SaaS) kurulum
Kalite ve uygunluk
- Analiz belgesi (CoA)
-
Tedarikçinin partinin ölçülen özelliklerini yazdığı belge. Mal kabulde belge ile etiket (lot, SKT) eşleşmezse stok karantinada kalır.
Ayrıca: Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma, Lot / parti, Karantina alanı
- AQL (kabul edilebilir kalite seviyesi)
-
Partiden kaç birimin örneklenip kaç hatada partinin reddedileceğini söyleyen tablo. Depo QC’si “hepsini aç” ile “hiç bakma” arasında bu tabloya oturur.
Ayrıca: Örnekleme, Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma
- Düzeltici / önleyici faaliyet (CAPA)
-
Tekrarlayan uygunsuzluğun nedenini kapatıp yeniden oluşmasını engelleyen iş. WMS’te neden kodu ve tekrar sayısı olmadan CAPA tahmine döner.
- HACCP
-
Gıdada tehlikeyi kritik kontrol noktalarında yakalayan yöntem. Depoda sıcaklık, haşere, çapraz bulaşma ve lot ayrımı bu noktaların karşılığıdır.
- Hasar kodu
-
Ezik, ıslak, açık koli, kırık gibi hasarın sınıflandırılmış nedeni. Serbest “hasarlı” yazısı, sigorta ve tedarikçi rücusunu belgesiz bırakır.
Ayrıca: OSD (fazla / eksik / hasar), Neden kodu (reason code), Uygunsuzluk kaydı (NCR)
- Hurda / imha
-
Kullanılamaz stokun kayıttan düşülmesi. Yetki, neden ve varsa mevzuat (ilaç, gıda) belgesi olmadan yapılan imha, hem stok hem denetim açığıdır.
Ayrıca: Kalite kararı (disposition), Stok düzeltme (adjustment)
- İyi dağıtım uygulamaları (GDP)
-
İlacın depolama ve dağıtımında sıcaklık, hijyen, yetki ve izlenebilirlik kuralları. WMS’te bloke, FEFO ve kayıt saklama bu kuralların operasyon karşılığıdır.
Ayrıca: İyi üretim uygulamaları (GMP), Soğuk zincir, İTS (İlaç Takip Sistemi)
- İyi üretim uygulamaları (GMP)
-
Üretim ortamında kaliteyi koruyan kurallar. Depo, hammadde ve mamul ayrımı, temizlik ve lot izolasyonu ile bu kurallara bağlanır.
- Kalite kararı (disposition)
-
Bloke malın kabul, şartlı kabul, iade, tamir veya imha olarak kapatılması. Karar yazılmadan statü değişmez; sahadaki yığın “karar bekliyor” olarak kalır.
Ayrıca: Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma, Hurda / imha, Yeniden işleme (rework)
- Örnekleme
-
Tüm partiyi değil, kurala göre seçilen birimini kontrol etme. Örnek rastgele veya risk bazlı seçilmezse kontrol yanlı olur.
Ayrıca: AQL (kabul edilebilir kalite seviyesi), Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma
- Poka-yoke (hata önleme)
-
Yanlış işlemi fiziksel veya sistemle imkânsız kılma: yanlış barkodun kabul edilmemesi, ağırlık sapmasında kapının açılmaması. Uyarı, engel değildir.
Ayrıca: Denetim basamağı (check digit), 5S
- Sayım / kayıt farkı (variance)
-
Sistem ile saha miktarı arasındaki sapma. Tolerans içindeyse kapanır, dışında ise dondurma ve inceleme ister; kök neden neden koduna yazılır.
Ayrıca: Döngüsel sayım (cycle count), Stok düzeltme (adjustment), Lokasyon dondurma (freeze)
- Sıcaklık sapması
-
Ürünün izin verilen aralığın dışına çıkması. Kayıt, süre ve tepe değer yazılır; kalite kararı verilmeden mal serbest bırakılmaz.
Ayrıca: Soğuk zincir, Uygunsuzluk kaydı (NCR), Kalite kararı (disposition)
- Uygunsuzluk kaydı (NCR)
-
Beklenen kalite veya süreç kuralından sapmanın yazılı kaydı. Depoda hasar, yanlış etiket, sıcaklık sapması veya belgesiz mal bu kayda bağlanır.
Ayrıca: Düzeltici / önleyici faaliyet (CAPA), Hasar kodu, Kalite kontrol (QC), bloke ve serbest bırakma
- Yeniden işleme (rework)
-
Hasarlı veya hatalı malın etiket, paket veya küçük onarımla tekrar satılabilir hâle getirilmesi. Bileşen ve işçilik WMS’te VAS veya üretim emri gibi izlenir.
Ayrıca: Kalite kararı (disposition), Katma değerli hizmet (VAS)
Güvenlik ve yetki
- Çift onay
-
Kritik işlemin ikinci bir kullanıcının onayı olmadan geçmemesi. Yüksek değer, imha, eksi stok ve toplu düzeltmede kullanılır.
Ayrıca: Görevler ayrılığı (SoD), Hurda / imha
- Çok faktörlü doğrulama (MFA)
-
Şifreye ek ikinci kanıt (uygulama, SMS, anahtar). Yönetici ve dış erişimde tek şifre, depo verisini açık bırakır.
Ayrıca: Tek oturum (SSO), Rol bazlı yetki (RBAC)
- Denetim izi (audit trail)
-
Kimin, ne zaman, hangi kaydı değiştirdiğinin silinemez geçmişi. “Düzelttik” demek yetmez; iz yoksa denetimde işlem yoktur.
Ayrıca: Rol bazlı yetki (RBAC), KVKK
- En az yetki
-
Kullanıcıya işini bitirmeye yetecek kadar ekran ve işlem. “İleride lazım olur” diye açılan yetki, hata ve suiistimal yüzeyini büyütür.
- Felaket kurtarma
-
Sistem veya tesisin kullanılamaz olduğu durumda işin hangi sürede, nerede açılacağı. Plan kâğıtta kalırsa, kesimde herkes ezbere döner.
Ayrıca: Yedekleme, RPO ve RTO, Çevrimdışı çalışma modu
- Fiziksel erişim
-
Depo, kasa, ilaç ve yüksek değer alanına kimlerin, ne zaman girdiğinin kaydı. Sistem yetkisi ile kapı yetkisi birbirini tutmazsa kontrol yarım kalır.
Ayrıca: Rol bazlı yetki (RBAC), Muhafaza zinciri
- Görevler ayrılığı (SoD)
-
Aynı kişinin hem hareketi yapıp hem onaylamasının engellenmesi. Düzeltme + onay, sayım + kapatma gibi çiftler ayrılmazsa iç kontrol kalmaz.
Ayrıca: Çift onay, Rol bazlı yetki (RBAC), Stok düzeltme (adjustment)
- Muhafaza zinciri
-
Yüksek değerli veya delil niteliğindeki malın her el değişiminde imza ve zaman kaydı. Kopuk zincir, kayıp ve sorumluluk tartışması üretir.
Ayrıca: İzlenebilirlik, Fiziksel erişim, Mühür / kilit (seal)
- Mühür / kilit (seal)
-
Araç, konteyner veya kafesin açılmadığını gösteren tek kullanımlık işaret. Numara WMS veya sevkiyat kaydına yazılmazsa mühür işe yaramaz.
Ayrıca: Yükleme (loading), Muhafaza zinciri
- Rol bazlı yetki (RBAC)
-
Kullanıcının tek tek değil, rol üzerinden (kabulcü, toplayıcı, amir, kalite) yetki alması. Rol şişmesi, herkese her ekranın açılmasıdır.
Ayrıca: Görevler ayrılığı (SoD), En az yetki
- Şifreleme
-
Verinin yolda ve diskte okunamaz tutulması. El terminali, API ve yedek dosyası şifresizse, fiziksel hırsızlık da veri sızıntısıdır.
- Tek oturum (SSO)
-
Kurum kimliğiyle WMS’e bir kez girilmesi. Ayrılan çalışanın erişimi merkezden kesilmezse, depo hesabı açık kalır.
Ayrıca: Çok faktörlü doğrulama (MFA), Rol bazlı yetki (RBAC)
- Yedekleme
-
WMS verisinin düzenli kopyasının alınması ve geri yüklemenin denenmesi. Alınıp hiç açılmayan yedek, felakette yok hükmündedir.
Ayrıca: Felaket kurtarma, RPO ve RTO
BT, arayüz ve ortam
- Ana veri yönetimi
-
SKU, barkod, birim ve müşteri kaydının kimin sahibi olduğu, nerede doğduğu ve kimin değiştirebileceği. Kirli ana veri, doğru WMS’i yanlış çalıştırır.
- Arayüz izleme
-
ERP, kargo ve bildirim kuyruklarının takılı, hatalı veya tekrar eden kayıtlarının ekranı. İzleme yoksa entegrasyon “çalışıyor” sanılır, sipariş sessizce düşer.
Ayrıca: API, Mesaj kuyruğu, İstisna kuyruğu
- Cihaz yönetimi (MDM)
-
El terminali ve tabletlerin uzaktan kilit, uygulama ve silme ile yönetilmesi. Kayıp cihaz MDM’sizse, depo oturumu dışarı çıkar.
Ayrıca: RF (radyo frekanslı) operasyon, Şifreleme
- Değişiklik kontrolü
-
Canlıya çıkan ayar, arayüz ve sürümün kaydı, onayı ve geri alma planı. Kontrolsüz Cuma akşamı yaması, Pazartesi mal kabulünü durdurur.
Ayrıca: Deneme ortamı (sandbox / test), UAT (kullanıcı kabul testi), Olay kaydı (incident)
- Deneme ortamı (sandbox / test)
-
Canlı stoku bozmadan entegrasyon ve süreç denenen kopya. Canlıda “bir bakayım” denemesi, sipariş ve stok kaydını kirletir.
- Etiket şablonu
-
Barkod, metin ve logo alanlarının taşıyıcı veya müşteri formatına göre tanımı. Şablon ile veri kaynağı ayrılmazsa her yeni taşıyıcı kod ister.
- Gecikme (latency)
-
Okutma ile sistem yanıtı arasındaki süre. Yüksek gecikme, operatörün ikinci kez basmasına ve çift kayda yol açar.
Ayrıca: RF (radyo frekanslı) operasyon, Çevrimdışı çalışma modu
- Idempotent işlem
-
Aynı isteğin ikinci kez gelmesinin yeni bir hareket doğurmaması. Ağ tekrarı ve zaman aşımı, bu kural yoksa çift mal kabul veya çift sevk üretir.
Ayrıca: API, Mesaj kuyruğu
- Mesaj kuyruğu
-
Sistemler arası olayların sıraya alınıp tekrar denenebildiği tampon. Kuyruk yoksa kısa bir kesinti, sipariş ve hareket kaybına dönüşür.
Ayrıca: Webhook, Idempotent işlem, Arayüz izleme
- OAuth / yetkilendirilmiş API
-
Sistemlerin şifre paylaşmadan, süreli ve kapsamlı jetonla konuşması. Paylaşılan “admin” şifresi, kim çıktı bilinmez hâle getirir.
Ayrıca: API, Denetim izi (audit trail)
- Olay kaydı (incident)
-
Kesinti, veri hatası veya güvenlik olayının zaman, etki ve çözüm derlemesi. Yazılmayan olay, aynı kesintinin her seferinde ilk kez yaşanmasına yol açar.
Ayrıca: Değişiklik kontrolü, SLA (hizmet seviyesi anlaşması)
- RPO ve RTO
-
RPO: kesinte en fazla ne kadar verinin kaybolabileceği. RTO: sistemin ne kadar sürede ayağa kalkacağı. İkisi yazılmazsa “yedek var” cümlesi ölçümsüz kalır.
Ayrıca: Yedekleme, Felaket kurtarma
- Yazıcı yönlendirme
-
Etiket ve belgenin hangi istasyondaki hangi yazıcıya gideceği. Yanlış yazıcı, yanlış kapıya etiket basar; sevkiyat karışır.
Ayrıca: Etiket şablonu, Paketleme istasyonu
Lojistik ve tedarik zinciri
- 4PL (dördüncü parti lojistik)
-
Birden çok 3PL, taşıyıcı ve depoyu sizin adınıza tasarlayıp yöneten katman. Yazılım ve sözleşme orkestrasyonu 3PL’nin operasyon icrasından ayrılır.
Ayrıca: 3PL (Üçüncü parti lojistik), TMS (Taşıma Yönetim Sistemi)
- 5S
-
Ayıkla, düzenle, temizle, standardize et, sürdür. Depoda adres etiketi, boş palet ve koridor disiplininin yalın karşılığıdır; yazılım tek başına 5S yapmaz.
Ayrıca: Lokasyon (adres), Poka-yoke (hata önleme)
- Bekleyen sipariş (backorder)
-
Stoğu yetmeyen sipariş satırının açık kalması. WMS mal gelince otomatik serbest bırakabilir; müşteri vaadi yazılmazsa sessizce birikir.
Ayrıca: Kısmi teslimat, Stoksuzluk, ATP (vaat edilebilir stok)
- Çeki listesi (packing list)
-
Sevkiyattaki koli, palet ve kalem dökümü. Mal kabulde ASN yoksa fiilî sayım bu listeye karşı yapılır.
- Dağıtım merkezi (DC)
-
Stokun tutulup siparişin karşılandığı bölgesel depo. Fulfillment merkezi e-ticaret parçasına, klasik DC palet ve mağaza beslemeye daha yakındır.
Ayrıca: Karşılama merkezi (fulfillment center), Hub-and-spoke
- Dekonsolidasyon
-
Tek gelen yükün alıcı, sipariş veya kanala göre parçalanması. Cross-dock ve aktarma deposunun ilk adımıdır; yanlış ayırım sonraki bütün sapmayı doğurur.
Ayrıca: Konsolidasyon, Cross-docking
- Depo yerleşim planı
-
Kabul, rezerv, toplama, paketleme ve sevk alanlarının dolaşımla yerleştirilmesi. Yazılım kötü yerleşimi düzeltmez; yürüyüş ve çapraz akış plandan doğar.
Ayrıca: Slotting (yerleşim optimizasyonu), Dar koridor (VNA)
- Dropshipping
-
Siparişin sizin deponuza uğramadan tedarikçiden müşteriye gitmesi. WMS bu akışta yoksa da iade ve şikâyet sizin kaydınıza düşer; kanal kuralı yazılmalıdır.
Ayrıca: Çok kanallı (omnichannel) karşılama, İade yönetimi (returns)
- Emniyet stoğu
-
Talep veya tedarik sapmasına karşı tutulan tampon miktar. Depoda yer işgal eder; hesabı WMS değil, planlama yapar, WMS eldeki gerçeği gösterir.
Ayrıca: Sipariş noktası, Stoksuzluk, Tedarik / çevrim süresi (lead time)
- EOQ (ekonomik sipariş miktarı)
-
Sipariş maliyeti ile stok bulundurma maliyetini dengeleyen klasik sipariş büyüklüğü. Depo kapasitesi ve SKT, formülün üstüne gerçek kısıt olarak biner.
Ayrıca: Stok bulundurma maliyeti, Sipariş noktası
- Erteleme (postponement)
-
Nihai biçim, etiket veya paketlemenin talebe kadar bekletilmesi. Depoda kitting ve VAS olarak görünür; ana stok evrensel kalır.
- GTİP / HS kodu
-
Gümrük tarife istatistik pozisyonu: eşyanın dünya çapında sınıflandırıldığı numara. Yanlış kod, antrepo stokunu ve vergiyi yanlış bağlar.
Ayrıca: Gümrük beyannamesi, Antrepo
- Hub-and-spoke
-
Merkez deponun (hub) uydu depolara (spoke) beslediği ağ. Aktarma stoğu ve STO disiplini bozulursa uydu depo ya şişer ya stoksuz kalır.
- Incoterms
-
Teslim yerinin, navlun ve hasar riskinin kimde olduğunun uluslararası tanımı (FOB, CIF, DAP, DDP vb.). Depo, malın ne zaman “sizin stok” olduğunu bu tanımdan okur.
- Karanlık mağaza (dark store)
-
Müşteriye kapalı, yalnız toplama ve teslim için kullanılan mağaza formatı. WMS veya mağaza sistemi, vitrin stoğu ile toplama stoğunu karıştırmamalıdır.
- Karşılama merkezi (fulfillment center)
-
Parça ve koli siparişinin toplanıp kargoya verildiği depo. Yoğun SKU, kısa kesim saati ve iade alanı klasik DC’den ayırır.
Ayrıca: Dağıtım merkezi (DC), Çok kanallı (omnichannel) karşılama, Mikro karşılama
- Karşılama oranı (fill rate)
-
Sipariş veya satırın eldeki stokla ilk seferde karşılanma yüzdesi. Düşük oran, emniyet stoğu veya alokasyon kuralı sorunudur; depo doğruluğu ayrı ölçülür.
Ayrıca: OTIF (zamanında ve eksiksiz), Stoksuzluk, Kusursuz sipariş
- Konsinye stok
-
Malın sizin deponuzda durup mülkiyetin tedarikçide kalması. Kullanılınca faturalanır; WMS statü ve sahip alanını karıştırırsa mali stok şaşar.
- Konsolidasyon
-
Birden çok küçük sevkiyatın tek yükte birleştirilmesi. Depoda staging alanında siparişlerin aynı araca toplanmasıdır; etiket ve kapı karışması riskidir.
Ayrıca: Dekonsolidasyon, Sevke hazırlama (staging), Milk-run
- Konşimento (B/L)
-
Taşıyıcının malı teslim aldığını gösteren, çoğu deniz taşımasında mülkiyet belgesi. Antrepo ve liman deposunda konşimento kalemi ile stok bağlanır.
Ayrıca: Incoterms, Antrepo, Çeki listesi (packing list)
- Landed cost (varış maliyeti)
-
Ürünün depoya girene kadarki birim maliyeti: mal, navlun, sigorta, gümrük ve elleçleme. Yerleştirme kararı yalnız alım fiyatına bakarsa gerçek kâr görünmez.
- Mağazadan sevk (ship-from-store)
-
Siparişin depo yerine mağaza stoğundan çıkması. Mağaza sayımı ve rezervasyonu WMS kadar bazen daha zayıftır; vaat buna göre temkinli kurulur.
Ayrıca: Çok kanallı (omnichannel) karşılama, Karanlık mağaza (dark store)
- Mikro karşılama
-
Şehir içinde, kısa teslim için küçük otomatik veya yarı otomatik stok alanı. Kapasite sınırlıdır; ana DC ile stok paylaşımı kurala bağlanır.
Ayrıca: Karşılama merkezi (fulfillment center), Karanlık mağaza (dark store)
- Milk-run
-
Aynı aracın birden çok tedarikçi veya müşteriyi sırayla dolaşması. Mal kabul ve sevk randevusu bu tur saatine bağlanmazsa kapı kuyruğu oluşur.
- Ölü stok
-
Uzun süredir hareketsiz, satılamaz veya süresi geçmiş stok. Yer işgal eder; slotting ve sayım sıklığı bunu görünür kılmazsa maliyet gizlenir.
Ayrıca: Stok devir hızı, SKT (son kullanma tarihi), ABC analizi
- Sipariş noktası
-
Stok bu seviyenin altına inince yeni tedarikin tetiklendiği eşik. Eşik emniyet stoğu ve tedarik süresine göre kurulur; depo yalnızca düşüşü görür.
Ayrıca: Emniyet stoğu, Tedarik / çevrim süresi (lead time), EOQ (ekonomik sipariş miktarı)
- Son kilometre (last mile)
-
Paketin dağıtım merkezinden kapıya kadar olan ayağı. Depo kesim saati ve etiket doğruluğu, bu ayağın gecikmesinin sık nedenidir.
Ayrıca: Kesim saati (cut-off), Kargo / taşıyıcı entegrasyonu
- Stok bulundurma maliyeti
-
Sermaye, yer, sigorta, fire ve eskimenin stoğa yüklediği yıllık maliyet. “Depo bedava” varsayımı, fazla stoğu görünmez kılar.
Ayrıca: EOQ (ekonomik sipariş miktarı), Ölü stok, TCO (toplam sahip olma maliyeti)
- Stok devir hızı
-
Belirli sürede stoğun kaç kez satılıp yenilendiği. Yavaş depo, yüksek devirli ürünü yanlış yerleştirirse yürüyüş artar; düşük devir ölü stok işaretidir.
Ayrıca: Ölü stok, ABC analizi, Slotting (yerleşim optimizasyonu)
- Stoksuzluk
-
Talep varken satılabilir stoğun bitmesi. Nedeni planlama, tedarik veya depo kaydı olabilir; WMS yalnız “lokasyonda yok” gerçeğini gösterir.
Ayrıca: Karşılama oranı (fill rate), Emniyet stoğu, Negatif stok
- Tedarik / çevrim süresi (lead time)
-
Siparişin verilmesinden stoğa girmesine veya müşteriye çıkmasına kadar geçen süre. Depo içi dock-to-stock bu sürenin görünen parçasıdır.
Ayrıca: Dock-to-stock süresi, Emniyet stoğu
- Tedarik zinciri
-
Hammaddeden müşteriye uzanan tedarik, üretim, depo ve dağıtım ağı. WMS bu ağın depo düğümüdür; zincirin stok gerçeğini oradan alır.
Ayrıca: WMS (Depo Yönetim Sistemi), 4PL (dördüncü parti lojistik)
- VMI (tedarikçi yönetimli stok)
-
Tedarikçinin sizin deponuzdaki stoğu izleyip kendisinin ikmal etmesi. WMS’te stok sahibi ile fiziksel yer ayrılır; fatura zamanı ayrı kuraldır.
- XYZ analizi
-
Talebin öngörülebilirliğine göre sınıflandırma: X düzenli, Z düzensiz. ABC ile birlikte yerleşim ve emniyet stoğunu belirler.
Ayrıca: ABC analizi, Emniyet stoğu
- Yeşil lojistik
-
Ambalaj, doluluk, boş km ve enerji kullanımını azaltarak aynı teslimatı daha az kaynakla yapma. WMS kutu atama ve dolu araç kuralıyla buna bağlanır; iddia ölçülmeden yazılmaz.
Ayrıca: Kutu atama (cartonization), Hacim kullanımı (cube utilization)
- Yoldaki stok (pipeline)
-
Sipariş verilmiş ama henüz depoya girmemiş veya depolar arasında olan mal. ATP’ye katılmaz; STO ve ASN kapanmadan “elde” sanılır.
Ayrıca: Stok transfer siparişi (STO), ASN (Ön sevkiyat bildirimi), ATP (vaat edilebilir stok)
İlgili sayfalar
Operasyon rehberleriWMS diziniWMS bulucuSeçim araç seti
Bir terimin tanımı eksik veya yanlış görünüyorsa kaynak göstererek yazın: info@wmsturkiye.com. Düzeltmeler yayın ilkelerimize göre yapılır. yayın ilkeleri