Lojistik ve tedarik zinciri

Aramanıza uyan terim yok.

Lojistik ve tedarik zinciri4PL (dördüncü parti lojistik)

Birden çok 3PL, taşıyıcı ve depoyu sizin adınıza tasarlayıp yöneten katman. Yazılım ve sözleşme orkestrasyonu 3PL’nin operasyon icrasından ayrılır.

Ayrıca: 3PL (Üçüncü parti lojistik), TMS (Taşıma Yönetim Sistemi)

Lojistik ve tedarik zinciri5S

Ayıkla, düzenle, temizle, standardize et, sürdür. Depoda adres etiketi, boş palet ve koridor disiplininin yalın karşılığıdır; yazılım tek başına 5S yapmaz.

Ayrıca: Lokasyon (adres), Poka-yoke (hata önleme)

Lojistik ve tedarik zinciriBekleyen sipariş (backorder)

Stoğu yetmeyen sipariş satırının açık kalması. WMS mal gelince otomatik serbest bırakabilir; müşteri vaadi yazılmazsa sessizce birikir.

Ayrıca: Kısmi teslimat, Stoksuzluk, ATP (vaat edilebilir stok)

Lojistik ve tedarik zinciriÇeki listesi (packing list)

Sevkiyattaki koli, palet ve kalem dökümü. Mal kabulde ASN yoksa fiilî sayım bu listeye karşı yapılır.

Ayrıca: ASN (Ön sevkiyat bildirimi), Konşimento (B/L)

Lojistik ve tedarik zinciriDağıtım merkezi (DC)

Stokun tutulup siparişin karşılandığı bölgesel depo. Fulfillment merkezi e-ticaret parçasına, klasik DC palet ve mağaza beslemeye daha yakındır.

Ayrıca: Karşılama merkezi (fulfillment center), Hub-and-spoke

Lojistik ve tedarik zinciriDekonsolidasyon

Tek gelen yükün alıcı, sipariş veya kanala göre parçalanması. Cross-dock ve aktarma deposunun ilk adımıdır; yanlış ayırım sonraki bütün sapmayı doğurur.

Ayrıca: Konsolidasyon, Cross-docking

Lojistik ve tedarik zinciriDepo yerleşim planı

Kabul, rezerv, toplama, paketleme ve sevk alanlarının dolaşımla yerleştirilmesi. Yazılım kötü yerleşimi düzeltmez; yürüyüş ve çapraz akış plandan doğar.

Ayrıca: Slotting (yerleşim optimizasyonu), Dar koridor (VNA)

Lojistik ve tedarik zinciriDropshipping

Siparişin sizin deponuza uğramadan tedarikçiden müşteriye gitmesi. WMS bu akışta yoksa da iade ve şikâyet sizin kaydınıza düşer; kanal kuralı yazılmalıdır.

Ayrıca: Çok kanallı (omnichannel) karşılama, İade yönetimi (returns)

Lojistik ve tedarik zinciriEmniyet stoğu

Talep veya tedarik sapmasına karşı tutulan tampon miktar. Depoda yer işgal eder; hesabı WMS değil, planlama yapar, WMS eldeki gerçeği gösterir.

Ayrıca: Sipariş noktası, Stoksuzluk, Tedarik / çevrim süresi (lead time)

Lojistik ve tedarik zinciriEOQ (ekonomik sipariş miktarı)

Sipariş maliyeti ile stok bulundurma maliyetini dengeleyen klasik sipariş büyüklüğü. Depo kapasitesi ve SKT, formülün üstüne gerçek kısıt olarak biner.

Ayrıca: Stok bulundurma maliyeti, Sipariş noktası

Lojistik ve tedarik zinciriErteleme (postponement)

Nihai biçim, etiket veya paketlemenin talebe kadar bekletilmesi. Depoda kitting ve VAS olarak görünür; ana stok evrensel kalır.

Ayrıca: Kitting / set yapma, Katma değerli hizmet (VAS)

Lojistik ve tedarik zinciriGTİP / HS kodu

Gümrük tarife istatistik pozisyonu: eşyanın dünya çapında sınıflandırıldığı numara. Yanlış kod, antrepo stokunu ve vergiyi yanlış bağlar.

Ayrıca: Gümrük beyannamesi, Antrepo

Lojistik ve tedarik zinciriHub-and-spoke

Merkez deponun (hub) uydu depolara (spoke) beslediği ağ. Aktarma stoğu ve STO disiplini bozulursa uydu depo ya şişer ya stoksuz kalır.

Ayrıca: Stok transfer siparişi (STO), Dağıtım merkezi (DC)

Lojistik ve tedarik zinciriIncoterms

Teslim yerinin, navlun ve hasar riskinin kimde olduğunun uluslararası tanımı (FOB, CIF, DAP, DDP vb.). Depo, malın ne zaman “sizin stok” olduğunu bu tanımdan okur.

Ayrıca: Landed cost (varış maliyeti), Konşimento (B/L)

Lojistik ve tedarik zinciriKaranlık mağaza (dark store)

Müşteriye kapalı, yalnız toplama ve teslim için kullanılan mağaza formatı. WMS veya mağaza sistemi, vitrin stoğu ile toplama stoğunu karıştırmamalıdır.

Ayrıca: Mikro karşılama, Mağazadan sevk (ship-from-store)

Lojistik ve tedarik zinciriKarşılama merkezi (fulfillment center)

Parça ve koli siparişinin toplanıp kargoya verildiği depo. Yoğun SKU, kısa kesim saati ve iade alanı klasik DC’den ayırır.

Ayrıca: Dağıtım merkezi (DC), Çok kanallı (omnichannel) karşılama, Mikro karşılama

Lojistik ve tedarik zinciriKarşılama oranı (fill rate)

Sipariş veya satırın eldeki stokla ilk seferde karşılanma yüzdesi. Düşük oran, emniyet stoğu veya alokasyon kuralı sorunudur; depo doğruluğu ayrı ölçülür.

Ayrıca: OTIF (zamanında ve eksiksiz), Stoksuzluk, Kusursuz sipariş

Lojistik ve tedarik zinciriKonsinye stok

Malın sizin deponuzda durup mülkiyetin tedarikçide kalması. Kullanılınca faturalanır; WMS statü ve sahip alanını karıştırırsa mali stok şaşar.

Ayrıca: VMI (tedarikçi yönetimli stok), Stok statüsü

Lojistik ve tedarik zinciriKonsolidasyon

Birden çok küçük sevkiyatın tek yükte birleştirilmesi. Depoda staging alanında siparişlerin aynı araca toplanmasıdır; etiket ve kapı karışması riskidir.

Ayrıca: Dekonsolidasyon, Sevke hazırlama (staging), Milk-run

Lojistik ve tedarik zinciriKonşimento (B/L)

Taşıyıcının malı teslim aldığını gösteren, çoğu deniz taşımasında mülkiyet belgesi. Antrepo ve liman deposunda konşimento kalemi ile stok bağlanır.

Ayrıca: Incoterms, Antrepo, Çeki listesi (packing list)

Lojistik ve tedarik zinciriLanded cost (varış maliyeti)

Ürünün depoya girene kadarki birim maliyeti: mal, navlun, sigorta, gümrük ve elleçleme. Yerleştirme kararı yalnız alım fiyatına bakarsa gerçek kâr görünmez.

Ayrıca: Incoterms, TCO (toplam sahip olma maliyeti)

Lojistik ve tedarik zinciriMağazadan sevk (ship-from-store)

Siparişin depo yerine mağaza stoğundan çıkması. Mağaza sayımı ve rezervasyonu WMS kadar bazen daha zayıftır; vaat buna göre temkinli kurulur.

Ayrıca: Çok kanallı (omnichannel) karşılama, Karanlık mağaza (dark store)

Lojistik ve tedarik zinciriMikro karşılama

Şehir içinde, kısa teslim için küçük otomatik veya yarı otomatik stok alanı. Kapasite sınırlıdır; ana DC ile stok paylaşımı kurala bağlanır.

Ayrıca: Karşılama merkezi (fulfillment center), Karanlık mağaza (dark store)

Lojistik ve tedarik zinciriMilk-run

Aynı aracın birden çok tedarikçi veya müşteriyi sırayla dolaşması. Mal kabul ve sevk randevusu bu tur saatine bağlanmazsa kapı kuyruğu oluşur.

Ayrıca: Kapı ve randevu (dock scheduling), Konsolidasyon

Lojistik ve tedarik zinciriÖlü stok

Öngörülebilir satış veya kullanım ihtiyacı kalmayan stok. Uzun süre hareketsiz duran her ürün ölü stok değildir; sezonluk ürün veya zorunlu yedek parça için gelecekte talep olabilir.

Ayrıca: Stok hareketsizliği, Yavaş hareketli stok, Atıl / eskimiş stok (obsolete inventory)

Lojistik ve tedarik zinciriSipariş noktası

Stok bu seviyenin altına inince yeni tedarikin tetiklendiği eşik. Eşik emniyet stoğu ve tedarik süresine göre kurulur; depo yalnızca düşüşü görür.

Ayrıca: Emniyet stoğu, Tedarik / çevrim süresi (lead time), EOQ (ekonomik sipariş miktarı)

Lojistik ve tedarik zinciriSon kilometre (last mile)

Paketin dağıtım merkezinden kapıya kadar olan ayağı. Depo kesim saati ve etiket doğruluğu, bu ayağın gecikmesinin sık nedenidir.

Ayrıca: Kesim saati (cut-off), Kargo / taşıyıcı entegrasyonu

Lojistik ve tedarik zinciriStok bulundurma maliyeti

Sermaye, yer, sigorta, fire ve eskimenin stoğa yüklediği yıllık maliyet. “Depo bedava” varsayımı, fazla stoğu görünmez kılar.

Ayrıca: EOQ (ekonomik sipariş miktarı), Ölü stok, TCO (toplam sahip olma maliyeti)

Lojistik ve tedarik zinciriStok devir hızı

Belirli dönemde stokun kaç kez tüketilip yenilendiğini gösteren oran. Miktarla hesaplanıyorsa dönem çıkışı ortalama stok miktarına bölünür; farklı ürünlerin değer bazlı karşılaştırmasında aynı maliyet esası kullanılır. Düşük devir tek başına ölü stok demek değildir.

Ayrıca: Yavaş hareketli stok, Stok karşılama süresi (stok gün sayısı), ABC analizi

Lojistik ve tedarik zinciriStoksuzluk

Talep varken satılabilir stoğun bitmesi. Nedeni planlama, tedarik veya depo kaydı olabilir; WMS yalnız “lokasyonda yok” gerçeğini gösterir.

Ayrıca: Karşılama oranı (fill rate), Emniyet stoğu, Negatif stok

Lojistik ve tedarik zinciriTedarik / çevrim süresi (lead time)

Siparişin verilmesinden stoğa girmesine veya müşteriye çıkmasına kadar geçen süre. Depo içi dock-to-stock bu sürenin görünen parçasıdır.

Ayrıca: Dock-to-stock süresi, Emniyet stoğu

Lojistik ve tedarik zinciriTedarik zinciri

Hammaddeden müşteriye uzanan tedarik, üretim, depo ve dağıtım ağı. WMS bu ağın depo düğümüdür; zincirin stok gerçeğini oradan alır.

Ayrıca: WMS (Depo Yönetim Sistemi), 4PL (dördüncü parti lojistik)

Lojistik ve tedarik zinciriVMI (tedarikçi yönetimli stok)

Tedarikçinin sizin deponuzdaki stoğu izleyip kendisinin ikmal etmesi. WMS’te stok sahibi ile fiziksel yer ayrılır; fatura zamanı ayrı kuraldır.

Ayrıca: Konsinye stok, Çok müşterili (multi-client) depo

Lojistik ve tedarik zinciriXYZ analizi

Talebin öngörülebilirliğine göre sınıflandırma: X düzenli, Z düzensiz. ABC ile birlikte yerleşim ve emniyet stoğunu belirler.

Ayrıca: ABC analizi, Emniyet stoğu

Lojistik ve tedarik zinciriYeşil lojistik

Ambalaj, doluluk, boş km ve enerji kullanımını azaltarak aynı teslimatı daha az kaynakla yapma. WMS kutu atama ve dolu araç kuralıyla buna bağlanır; iddia ölçülmeden yazılmaz.

Ayrıca: Kutu atama (cartonization), Hacim kullanımı (cube utilization)

Lojistik ve tedarik zinciriYoldaki stok (pipeline)

Tedarik zincirinde varış noktasına ulaşmayı bekleyen, örneğin tedarikçiden gelen veya depolar arasında taşınan mal. Varış deposunun fiziksel stoku değildir; beklenen teslim tarihi ve planlama kurallarına göre gelecekteki ATP hesabına girebilir.

Ayrıca: Stok transfer siparişi (STO), ASN (Ön sevkiyat bildirimi), ATP (vaat edilebilir stok), Fiziksel stok (eldeki stok)

Başvuru kaynağı: Microsoft Learn